ŞİŞMANLIK VERGİSİ

Obezite nedir? Kısaca obezite, besinlerle aldığımız kalorinin yani enerjinin vücut hareketleriyle tüketemediğimiz kısmının vücutta birikmesi sonucu ortaya çıkan yağlanma, şişmanlık, kalori fazlalığı ve sonucunda ortaya çıkan sağlık problemleridir.
Obezite vergisi (obesitytax) de buradan doğmuştur. Yani insanların aşırı kilolanmasına sebep olan gıda ve içecekler üzerinden vergi alınarak hem caydırıcı etki sağlamak, hem devlete gelir elde etmek hem de bu sektörleri kontrol altına almak amaçlanmaktadır. Tabi hemen ifade etmek gerekir ki, bu verginin birincil amacı asla devletin gelir elde etmesi değildir. Birincil amaç insan sağlığının korunmasıdır. Buradan elde edilen gelrilerin de yine insan sağlığına yönelik harcanması esastır. Obezite, şişmanlık veya şeker vergisi gelirleriyle, örneğin insanların daha rahat spor yapabileceği alanların yapılması, çocuklara ve gençlere yönelik tesisler, bu tür sağlıksız yiyecek ve içeceklerin zararlarını anlatan panel ve sempozyum etkinlikleri örnek olarak verilebilir.
Yani Şişmanlık vergisi” (fattax) de denilen bu vergi, şeker oranı yüksek gıda ve içeceklerin negatif dışsallıklarını minimize etme amacıyla konulmuş bir mali uygulama diyebiliriz.
Ülkemizde obezite vergisi adıyla bir vergi uygulanmamakla beraber, çeşitli ülkelerde obezite vergisi uygulamalarını görmek mümkündür.
En taze örnek İngiltere verilebilir.  İngiltere hükümetinin aldığı kararla 2016 yılında meşrubatların içeriğindeki şeker miktarının öngörülen ölçülere indirilmemesi durumunda şeker vergisi alınacağı ilan edilmişti. Bu kurala uyulması nedeniyle meşrubatlar içindeki şeker miktarı yılda 45 milyon kg azaltılmış oldu. Azaltmayanlar 6 nisan 2018 den itibaren şeker yada obezite vergisini ödemeye başladılar.
2011 yılında Finlandiya’da bisküvi, çörek ve hamur işi gıdalar hariç şekerleme gıdalar üzerine vergi konulmuştur. Vergi, önceleri bu tür ürünlerden kilogram başı 0,75 avro olarak uygulanmaktadır.Meşrubatlara uygulanan ÖTV artırılmıştır.
Portekiz, Şubat 2017'den itibaren meşrubatlar üzerinden obezite vergisi almaya başlamıştır. Elde ettiği geliri ülkenin obeziteyle mücadelede sağlık sisteminde kullanmaktadır. 
Norveç’te, meşrubat ürünleri de dahil rafine şeker ürünleri üzerinde, kilogram başına 7.05 Norveç kronu olmak üzere özel tüketim vergisi uygulanmaktadır.
Fransa’da meşrubat ürünleri üzerine Ocak 2012’de vergi uygulaması getirmiş ve devam ettirmektedir. Vergi hem şeker ilaveli içecekleri hem de yapay tatlandırıcılı içecekleri etkilemektedir. 
Danimarka, 2011 yılından bu yana, %2,3’den daha fazla doymuş yağ içeren gıdalar (et, peynir, tereyağ, margarin, yemeklik sıvı yağ, çerez ve atıştırmalık gıda) üzerine vergi uygulaması getirmiştir. Çikolata, dondurma, şekerli içecekler ve şekerlemeler üzerindeki özel tüketim vergisi miktarını da %25 oranında artırmıştır.
Japonya’da beden ölçülerine göre obezite vergisi uygulanmaktadır.
2016 dan itibaren Hindistan'ın Kerela eyaletinde abur cuburlar üzerine %14,5 oranında bir yağ vergisi getirilmiş ve halen uygulamasına devam edilmektedir.
Bu örnekleri artırmak mümkündür. Ülkemizin de bu örneklerden yola çıkarak, obeziteye yol açan gıda ve içecek maddelerine yönelik maddi içerikli caydırıcılıklar getirmesi (gazlı ve şekerli içeceklerde ÖTV var) bu sektörleri kontrol altına alması, elde edilen gelirleri de tamamen insanımızın spor yapabileceği alanların tesisine ve sağlık sistemimize harcaması en büyük temennimizdir.
(Tşkler. Hasan Aykın, Obezite vergisi nedir? Ülke uygulamaları ve etkinliği, Vergi Akademi, 3.11.2017)