2019 Yılı Nobel Ödülleri

Ekim ayları her sene Nobel ödüllerini kazananların belirlendiği zamanlardır ve dünya basını yoğun olarak bu konuları işler ve televizyonları da bu ödülleri kimlerin kazandığını tekrer tekrar ekranlarına getirir. Kazananlarla reportajlar yapılır ve çalıştıkları bilimsel konular açıklanmaya ve anlaşılmaya çalışılır.

"Dünya basını" dediğimde esasen Batı basınını kastediyorum. Bizim basınımızın öncelikleri çok farklıdır. Bizim derdimiz ve ilgimiz Nobel'inkilerle pek örtüşmez.

Nedir bu Nobel ödülleri? Kimlere niçin verilir? "Nobel" ne anlama gelir? Sinema filmlerinin yapımcılarına, oyuncularına verilen Oskar ödülleri ile ilişkisi var mıdır?

Hangi alanlarda bu ödüllerin verildiğine gelince, bunlar: Edebiyat, Fizik, Kimya, Tıp, Ekonomi ve Barış alanlarıdır.

Dünyada bu alanlarda öne çıkan yazarlar; fizik-kimya-tıp alanlarında insanlığa yararlı buluşlar yapan bilim insanları; ekonomik hayatı etkileyen görüşler açıklayan ve dünya ekonomisini yölendirebilecek çalışmalar yapan ekonomistler; dünya barışına büyük katkıları olan insanlar ki işte burada çoğu kez politikacılar da devreye girebiliyor bu ödülleri alırlar.

Fizik, kimya, tıp ve ekonomi alanlarında yapılan çalışmalar yayınlanmış ve her ilgili tarafından görülebilir olmalıdır. Edebiyat alanında zaten yayınlanmış ve kitapçılarda satılan kitaplar üzerinden değerlendirmeler yapılır.

Dünya barışına etkili katkısı olan insanlar basını zaten çok meşgul etmiş kişilerdir ve sık sık gündemde kalmışlardır.

Nobel ödüllerini bu sene kimlerin aldığını yazınca durum daha iyi anlaşılacaktır.

***

BARIŞ ödülü bu sene Afrika'da bir ülkenin, Etiyopya'nın başbakanına verildi. Başbakan Abiy Ahmed Ali Etiyopya ile komşusu Eritrea arasında senelerdir süren ve Milyonlarca insanın ölümüne ve sefaletine sebep olan savaşı sonlandırdığı ve iki komşu millete barış getirdiği için bu ödüle layık görüldü. (Eritrea önceleri Etiyopya'nın bir parçasıydı)

EDEBİYAT ödülü Avusturyalı yazar Peter Handke'ye verildi. Geçen sene seçici kurulda ortaya çıkan bazı skandallar yüzünden verilemeyen 2018 edebiyat ödülü bu sene verildi ve o ödülü de Polonyalı bayan yazar Olga Tokarczuk aldı.

FİZİK ödülü İsviçreli araştırmacılar Michel Mayor ve Didier Queloz ile Kanadalı James Peebles arasında paylaştırıldı. Güneş sistemimiz dışında da bir gezegen keşfetmişler ve o derece uzaklarda da güneşlerin uyduları olduğunu ve hangi yöntemlerle onların saptanabileceğini bulmuşlardı.

KİMYA ödülünü Amerikalı John B. Goodenough ve M. Stanley Whittingham ile Japon Akira Yoshino aldılar. Cihazlarda kullandığımız ve uzun süre kalitesini kaybetmeyen, tekrar tekrar şarj edilebilen pili bulmuşlardır.

TIP dalında ödülleri yine Amerikalılar (William Kaelin ve Gregg Semenza) ve İngiliz Peter Ratcliffe aldılar. Hücrelerin oksijene tepkisini ve temiz havanın insan sağlığına etkisini araştırıp kanser araştırmalarına katkı sağladıkları için bu ödüle layık görüldüler.

EKONOMİ ödülü küresel yoksulluğu hafifletmek için yaptıkları deneysel çalışmalardan dolayı MIT'nin üç Amerikalı profesörüne verildi: Michael Kremer, Abhijit Banerjee ve Esther Duflo.

****

1901 yılından beri Nobel ödülleri verilmektedir. Bu ödülü en çok ABD vatandaşları kazandı. Şimdiye kadar ABD-343, İngiltere-118, Almanya-96, Fransa-62, İsveç-32, Rusya-25, Japonya-25, İsviçre-25, Kanada-20 ve İtalya-19 aldılar.

Türkiye'de yaşayan ve çalışan vatandaşlarımızdan sadece Orhan Pamuk edebiyat dalında Nobel ödülüne layık görüldü. 2006 yılı edebiyat ödülünü kendi başına kazandı.

2015 Nobel kimya ödülünü alan Türk Aziz Sancar bu ödülü Amerikalı Tomas Lindahl ve Paul Modrich ile paylaştılar. Aziz Sancar ödülünü Amerikan vatandaşı olarak aldı.

Özellikle Orhan Pamuk ile gurur duyacağımız yerde ona ülkesini dar ettik. Ağır suçlamalara maruz kaldı. Hayatında bir tek roman okumamış kişiler bile ona tehditler savurdu. Şahsen çok utandım. Orhan Pamuk, kendi alanında uluslararası en üst düzeydeki bir yarışmayı kazanmış bir Türk vatandaşıydı. Türk adını bütün dünyada en olumlu bir şekilde duyurmuştu.

Nobel Ödülünü vasiyet etmiş kişi İsveçlidir. Alfred Nobel dinamit patlayıcısının mucididir, fabrikatördür. Bu icadıyla çok para kazanmış ve ürettiği ürünün askeri alanda daha çok kullanım bulmasından da rahatsız olmuştur. O yüzden servetinin faizinin bir kısmının insanlığa hizmet eden kişilere bilim ödülü olarak verilmesini vasiyet etmiştir. Altı dalın her birine 1 Milyon 120 Bin Amerikan Doları (9 Milyon İsveç Kronu) tutarında para ödülü verilmektedir. Aynı dalda birden çok kişi bu ödüle layık görüldüyse o para paylaştırılır. Onuru ise çok daha yüksektir.

YORUM EKLE

banner187

banner186