2021 BÜTÇE SONUÇLARININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ

​​​​​​2021 yılında bütçe giderleri başlangıç hedefinin %18,8 üzerine çıkarak 1 trilyon 599 milyar lira oldu. Gelirler ise hedefin %27,8 üzerinde 1 trilyon 407 milyar lira gerçekleşti. Böylece bütçe açığı, 192,2 milyar lira ile 244,9 milyar liralık hedefin %9,7 altında kalmış oldu. 192,2 milyar TL ile 2021'de kaydedilen açık 2020'deki açığı aşarken, açığın hem hedeflenenin altına gerçekleşmesi hem de bütçe açığının milli gelire oranında ise 2020'den daha düşük yüzdeyle açık verilmesi olumlu olarak değerlendirilebilecek gelişmeler. Açığın sebepleri çok boyutlu olmakla birlikte ana başlıklar olarak uzun süredir devam eden pandemi hali ve sebep olduğu olağanüstü ekonomik koşullar, küresel enflasyon, dünya enerji fiyatlarındaki durum, tedarik zincirindeki bozulmalar, kurdaki sert dalgalanmalar vb sayılabilir. Aralık aylarına dair özel bir değerlendirme ve öneri getirilmesi gerekirse, süreli bir kanun olan bütçenin aralık sonu itibariyle ödeneklerinin iptal edilecek olması nedeniyle aralık ayı harcama ayı haline dönüşüyor. Usul ve israf ekonomisi oluyor. Harcamacı kuruluşların aralık sonuna kadar ödeneklerimizi bitirmeliyiz artırmamalıyız eğilimini terk etmesini gerektiğini de ifade etmek lazım.

Hazine ve Maliye Bakanlığınca açıklanan sonuçlara göre 2021 de vergi gelirleri yüzde 39.8'lik artışla 1.1 trilyon lirayı aştı. Hedeflenenden %26 daha fazla vergi toplandı. Bunun yüzde 17.3'ü çalışanlardan kesilen gelir vergisinden gelirken, ÖTV ve KDV gelirlerinin ise toplamdaki payı yüzde 28.2 olarak gerçekleşti. Akaryakıt içindeki ÖTV düzenlemesi bu yöndeki hasılatı düşürdü. 2021 de KDV gelirleri yüzde 75.2, çalışanlardan tahsil edilen gelir vergisi ise yüzde 36.7’ye yükselerek gerçekleşti. Bu halin tezahüründe elektronik işlemlerin artması ve bu kayıtlı elektronik işlemlerden kaynakta vergi kesilebilmesi vergi tahsilatını artırdı diyebiliriz. Uluslararası ticaret ve muamelelerden elde edilen vergi gelirleri ise toplam vergi gelirinin yüzde 25.5'ini oluşturdu. Bu payın %22.5’lik kısmı olan 261.8 Milyar TL ithalattan geldi. 2022 yılında pandeminin ekonomik tesirlerinin tamamen silindiği, üretim ve dış satımın daha da artarak gelirlerin arttığı giderlerin azaltılarak hedeflerin tutturulduğu bir bütçe performansı bekliyoruz.

                                                                       ***

2021 yılın son ayında kur ve paraleline altın cephesinde yaşanan yukarı yönlü aşırı volatilite, zaten etkisini devam ettiren pandemi, tedarik zincirinde bozulmalar, enerji fiyatlarında yükselme ve küresel enflasyonun negatif tesirlerine ilaveten piyasalarda aşırı tedirginlik oluşturmuştu. Sayın Cumhurbaşkanı tarafından kamuoyuyla paylaşılan ve şu ana kadar 150 Milyar TL’ye ulaşan kur korumalı mevduat/katılım hesapları Mart 2022 sonuna kadar açılmaya devam edecektir, rakam daha da yükselecektir. Merkez Bankasının Aralık faiz kararı raporunda 2022 ilk çeyreğinde izleyici rolünü açıklaması yani ilk 3 ay faizi sabit tutma iradesinin çok yüksek olması, kur korumalı hesap uygulamasının tasarruf sahiplerini dövizden TL’ye yöneltmesi, piyasa tedirginliğinin azalması gibi sebepler 2022 ilk çeyreğinde döviz ve altının şu anki marjlarında hafif dalgalanmalarla konumunu sabitleyeceği konusunda fikir veriyor. Küresel piyasalarda ve Türkiyede 2022 ve 2023 enflasyonlu yıllar olarak öngörülüyor. Sert kur dalgalanmalarının maliyet etkisi, asgari ücret artışı vb haller 2022 de enflasyonu etkileyebilir. Dünyada faiz politikaları artış yönünde, bizde ise kararlılık sabit tutma yada indirim yönünde devam edeceğe benziyor. Kurdaki dalgalanma şu anki haliyle belli bir dar marjda dalgalanma halinde stabil tutulabildiği takdirde, kur korumalı uygulamasının merkez bankasına ek yükü olmayacaktır, dolayısıyla enflasyon tesiri de meydana gelmeyecektir. Buna ilaveten ilk çeyrekte borsaya yabancı kaynak girişi bekliyoruz. Diğer taraftan Türkiyenin küresel anlamda alternatif üretim üssü haline gelmeye başlaması ihracatımızı daha da tetikliyor. Handikap ise halen ihracatımız içinde ithalat payının yüze 50’nin altına indirilememiş olması.

YORUM EKLE