2021 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE KANUNUNDAN SÜZÜLENLER

Covid-19 salgınının dünyada ve ülkemizde sebep olduğu belirsizliklerin ve coğrafyamızda yaşanan jeopolitik risklerin artması ekonomik gelişmeleri de negatif dışsal etkilemektedir. İç ve dış dengeyi yeniden sağlama, küresel ekonomide ortaya çıkan yeni normalin ekonomik dönüşümü ve değişimini gerçekleştirme hedeflerine dayanan ve bu yıl ilk kez Program Bütçe esaslarına göre hazırlanan 2021 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi TBMM Başkanlığına sunuldu. 2021 yılı bütçesi Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçiş sonrasında hazırlanan üçüncü bütçe. Program Bütçe ile kamu hizmetlerinde ulaşılmak istenen hedeflere odaklanmak, bütçe uygulamaları sonrasında ise performans göstergeleri aracılığıyla hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığını vatandaşların bilgisine sunmak amacıyla şeffaflığın ve hesap verebilirliğin arttırılması hedeflenmektedir.

Bütçe ödeneklerinin; üretime, ihracata ve finansal istikrara dayalı ekonomik dönüşümü ve değişimi gerçekleştirmek, mali disipline kararlılıkla devam etmek, harcama önceliği geliştirme konusunda toplumun beklentilerine odaklanmak ve kaynakların daha verimli kullanılması amacına yönelik hazırlandığı ifade ediliyor.

2021 yılında bütçe giderleri 1 trilyon 346,1 milyar lira, faiz hariç giderler 1 trilyon 166,6 milyar lira olarak tahmin edilmektedir. Teklifle, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerine 1 trilyon 223,5 milyar lira, özel bütçeli idarelere 119,9 milyar lira, düzenleyici ve denetleyici kurumlara da 2,7 milyar lira ödenek verilmektedir. 

Teklifte bütçe gelirleri 1 trilyon 101,1 milyar lira, vergi gelirleri 922,7 milyar lira, bütçe açığı 245 milyar lira olarak öngörülmektedir.  Vergi gelirlerinin alt kalemleri ise; Gelir Vergisi 195,3 milyar lira, Kurumlar Vergisi 105,2 milyar lira, Özel Tüketim Vergisi 213,7 milyar lira, dahilde alınan KDV 70,6 milyar lira, ithalatta alınan KDV 194,9 milyar lira, Motorlu Taşıtlar Vergisi 18,5 milyar lira, BSMV 28,5 milyar lira, Damga Vergisi 23,8 milyar lira, harçlar 34,4 milyar lira, diğer vergiler 37,9 milyar lira olarak tahmin edilmekte, vergi dışı gelirlerin ise 178,4 milyar lira olması öngörülmektedir.

2021 bütçesinde personel giderlerine 326,6 milyar lira, sosyal güvenlik prim ödemelerine 54,5 milyar lira, kamu kurum ve kuruluşlarının mal ve hizmet alım giderlerine 89,1 milyar lira, cari transferlere 536 milyar lira, sermaye giderlerine 103,7 milyar lira, sermaye transferlerine 8,8 milyar lira, borç verme giderlerine 38 milyar lira, yedek ödeneklere 9,9 milyar lira, faiz giderlerine de 179,5 milyar lira ayrılmaktadır.

Teklifte; bütçenin, eğitim sisteminde yapılacak reformlar ile eğitim kalitesinin arttırılmasını sağlamak ve rekabetçi üretim ve verimlilik için gerekli olan becerilere sahip işgücü yetiştirme amacına yönelik en büyük pay eğitim hizmetlerine ve bu hizmetleri yürüten kuruluşlara verilmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı ile eğitim hizmeti veren diğer kurum ve kuruluşlara 2021 yılında 19,1 milyar lirası yatırım olmak üzere toplamda 211,4 milyar lira kaynak ayrılmıştır. Bu kapsamda; Yükseköğretim Programına 52,2 milyar lira, Ortaöğretim Programına 43 milyar lira, Temel Eğitim Programına 82,2 milyar lira, Engellilerin Toplumsal Hayata Katılımı ve Özel Eğitim Programı içinde yer alan Engelli Eğitimine 4,8 milyar lira, Hayat Boyu Öğrenme Programına 3 milyar lira, Uluslararası Eğitim İşbirlikleri ve Yurtdışı Eğitim Programına 1,9 milyar lira ayrılmıştır.

Sağlık harcamalarında etkinliğin sağlanması ve salgınının önlenmesi için alınan tedbirler kapsamında 2020 yılı bütçesinde, sağlık sektörü yatırımlarına 11,6 milyar lira kaynak ayrılmışken, bu rakamın 2021 yılı bütçesinde pandeminin de etkisiyle 20,1 milyar liraya yükselerek sağlık yatırımlarına hız verildiği görülmektedir. Söz konusu rakamın 18,5 milyar lirasının Sağlık Bakanlığı, 1,6 milyar lirasının ise üniversiteler için ayrılması öngörülmektedir.

2021 yılı bütçe teklifinde, bir önceki yıla göre en fazla ödenek artışının yatırım projeleri için sağlanacağı hedeflenmektedir. 2020 yılında 56,6 milyar lira olan sermaye gideri ödenekleri, 47,1 milyar lira artış ile 103,7 milyar liraya ulaşacağı beklenmektedir.

Tarımda üretim ve verimlilik artışını desteklemek için önümüzdeki yılın bütçesinden 42,4 milyar lira ayrılması ve bu kapsamda, tarımsal destek programları için 22 milyar lira, tarım sektörü yatırımları için 12,1 milyar lira, tarımsal kredi sübvansiyonu, müdahale alımları, tarımsal KİT’lerin finansmanı ve ihracat destekleri için 8,3 milyar lira kaynak ayrılmaktadır. Tarım alanında en büyük yatırımcı kuruluş olan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne ayrılan kaynak, 2021 bütçe teklifinde 15,1 milyar lira olarak yer almıştır.

Organize Sanayi Bölgeleri ve Küçük Sanayi Siteleri’ne ayrılan yatırım ödeneklerine bir önceki yılda 204 milyon lira kaynak ayrılmışken, 2021 yılında bu rakamın 1 milyar 124 milyon liraya ulaşacağı beklenmektedir. Böylece Organize Sanayi Bölgeleri ve Küçük Sanayi Siteleri altyapısı için ayrılan kaynak yaklaşık olarak 5,5 kat artış beklenmektedir.

Bütçeden yerel yönetimlere ayrılan kaynak, 114 milyar liradır. Mahalli idarelere genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan payın 106,9 milyar lira, sokak aydınlatma desteğinin 2,7 milyar lira, köylerin altyapısını güçlendirmek için oluşturulan KÖYDES projesinin 1,6 milyar lira, belediyelerin su ve kanalizasyon altyapılarını desteklenmesi için oluşturulan projenin 897 milyon lira olarak gerçekleşmesi öngörülüyor.

İstihdam odaklı büyüme hedefi ve özel sektörün üretken yatırımlarının desteklenmesi kapsamında ise sosyal güvenlik işveren prim destekleri için 27,7 milyar lira, tarımsal kredi faiz destekleri için 5,5 milyar lira, hazine destekli kefaletler için 5,5 milyar lira, ihracat destekleri için 4,1 milyar lira, esnafların finansmana erişimi için 3,8 milyar lira olarak hedeflendiği görülmektedir.

2021 bütçesine dair rakam ve planlamaları okuduğumuzda, hem pandemi etkilerini minimize etme gayreti hem de özellikle eğitim alanına dair özel önem atfedildiğini rahatlıkla görebiliyoruz. Diğer taraftan hem OSB hem de diğer küçük sanayi alanlarına dair ödenek artışları da dikkat çekiyor. Bildiğimiz kadarıyla teknoloji geliştirme bölgelerine yönelik de yeni destekler yolda. Likit problemi gidermek adına da varlık barışı adıyla yeni bir yasa çalışması yapılarak özellikle yurtdışı maddi kaynakların ülkemize çekilmesi hedefleniyor.

YORUM EKLE