ELAZIĞ DEPREMİ’NİN ARDINDAN

Elazığ'da 24 Ocak 2020 tarihinde meydana gelen 6.8 büyüklüğündeki deprem üzerine TMMOB Heyeti olarak 30 Ocak tarihinde Elazığ ve çevresinde inceleme ve dayanışma amacıyla bir ziyaret gerçekleştirdik. Depremde çöken ve 3 kişinin hayatını kaybettiği Mavi Göl Apartmanı'nın yer aldığı Gezin'de, depremin merkez üssü Sivrice'de ve Elazığ kent merkezinde incelemelerde bulunduk.



Sivrice kriz masasını ziyaret ederek Jandarma karakol komutanından ilçe merkezi ve köylerin durumları hakkında bilgi aldık. Elazığ Belediye Başkan Vekili, Malatya Vali Yardımcısı, Elazığ AFAD Koordinasyon Merkezi Temsilcileri ile görüşerek çalışmalar ve şehrin son durumuna ilişkin bilgiler aldık.

Deprem bölgesinde gördüklerimiz, yaşanan sorunlar ve acılar, geçmişte ülkemizde yaşadığımız depremlerden yeterli dersi almadığımızı açıklıkla ortaya koyuyor. Depremlerin afete dönüşmesinin insan kaynaklı eksiklikler ve hatalar zincirinin bir sonucu olduğu gerçeği ile bir kez daha yüzleştik.

***
Depremin meydana geldiği Doğu Anadolu Fay Zonu, Bingöl-Karlıova‘dan başlayan ve 580 km boyunca Antakya‘ya doğru uzanan 4-25 km farklı uzunlukta ve birbirlerini tamamlayan birçok fay parçasından oluşmuş aktif bir deformasyon kuşağı.



En az iki milyon yıldan bu yana hareket ettiği bilinen fayın bugüne kadar toplam 15 km’lik yanal öteleme yapmış olduğu, yani fayın yıllık kayma hızının 7.9 mm/yıl olduğu tespit edilmiş.



Doğu Anadolu Fay Zonu boyunca bu fay segmentlerinde büyüklüğü 6.7 ile 7.5 arasında değişen birçok deprem geliştiğini ve ağır hasarlara neden olduğunu bilinmektedir.

***

Tarihsel deprem kayıtlarına göre fayın farklı bölümleri üzerinde 150 yıldır büyük yıkıcı depremlerin gelişmediğini ve bu fay zonunun yıkıcı depremlere neden olacağı uzman odaların raporlarında açıkça ifade edilmiştir.



Doğu Anadolu fayı gibi doğrultu atımlı fayların kırıldığı zaman genellikle kendi doğrultusu boyunca enerjiyi ve stresi transfer edebildikleri bilinmektedir.

Çok önemli barajların bulunduğu bölgede, uzun süredir sessizliğini koruyarak enerji biriktiren Doğu Anadolu Fay hattının yakın gelecekte de yıkıcı depremlere kaynaklık etmesi kaçınılmaz olarak belirtilmektedir.

 

***

Türkiye Diri Fay Haritası baz alınarak yapılan incelemelerde “Aksaray, Bolu, Sakarya, Yalova, Bursa, Balıkesir, Manisa, İzmir, Aydın, DENİZLİ, Erzurum, Kahramanmaraş, Hatay, Hakkari, Muğla, Eskişehir, Kütahya, Bingöl” gibi 18 ilimizin merkez yerleşim birimlerinin deprem üretme potansiyeli yüksek aktif fayların geçtiği hatlar üzerine doğrudan oturduğu vurgulanmaktadır.

Deprem bölgesinde ki incelemeler sonucunda yapılan tespitler de şunu açıkça ifade edelim ki; sorun fay hatlarında ve ortaya çıkan depremde değil yıkılan yapıların deprem karşısında güvensiz olmalarıdır. Yıkımların nedeni yapıların deprem kuvvetlerine dayanamamasıdır.

Depremin merkezi olan Sivrice ilçesi ve köylerindeki yıkımlar ve can kayıpları yığma kagir, taş veya kerpiçten yapılmış binalarda meydana gelmiştir.

 

****

Depremin en çok hasara neden olduğu Sürsürü ve Mustafapaşa mahallelerinde yeni yapılan binalarda herhangi bir hasar meydana gelmemiştir. Depremde ağır hasar meydana gelen ve yıkılma kararı verilenler 4 veya 5 katlı eski yapılardır.



Hasar tespit çalışmalarında binaların taşıyıcı sistemlerinde yapılan incelemelerde yeterli donatının kullanılmadığı, alınan beton numunelerinde çok düşük dozda beton kullanıldığı tespit edilmiştir.

Sürsürü mahallesinde 200 konutun, Mustafapaşa mahallesinde 600 konutun hasar nedeni ile acil tahliyesi kararı alınmış ve yıkım çalışmaları başlatılmıştır.



Projeli ve projesi deprem yönetmeliklerine uygun olarak yapılan ve ruhsatlandırılan yapıların zaman içerisinde yıprandıkları, yapılarda kullanılan donatılarda paslanma ve betonun taşıma gücünde zayıflama meydana geldiği belirlenmiştir.

 

***

Ülkemizde deprem bölgesi üzerinde bulunan mevcut 7.5 -8 milyon yapı stokunun deprem güvenliği olmadığı bilinmektedir. Deprem bölgesi niteliğindeki alanlarda bu tür yapılar incelenmeli, gerekiyorsa onarım ve güçlendirme projeleri yapılarak depremde yıkılmayacak şekilde güçlendirilmelidir.

Diri fay hatları üzerindeki alanlar yapılaşmaya kapatılarak, bu yerleşimlerde öncelikli olmak üzere kentsel dönüşümün uygulamalarının yapılması gereklidir.

 

YORUM EKLE