Demirci Mehmet Efe’yi yazmak, bir Denizlili için zordur

Demirci Mehmet Efe’yi yazmak, bir Denizlili için zordur. Nazillili olsanız, Karacasulu, Aydınlı, Sökeli, Ödemişli olsanız çok rahat yazarsınız Demirci Mehmet Efe’yi. Millî Mücadele’ye katkılarından, Anadolu’da çıkan isyanları, başkaldırıları nasıl ezip geçtiğinden, düşmana aman vermeyen çalışmalarından, Mustafa Kemal Paşa’nın Efe hakkında söylediği övücü sözlerden sayfalarca bahsedebilirsiniz. Hattâ Demirci Efe ile arası hiç barışık olmayan Yörük Ali Efe’nin memleketlisi, yani Yenipazarlı bile olsanız kolaydır Demirci Efe’yi yazmak.

Demirci Mehmet Efe’yi yazmak, bir Denizlili için zordur

Demirci Mehmet Efe’yi yazmak, bir Denizlili için zordur. Nazillili olsanız, Karacasulu, Aydınlı, Sökeli, Ödemişli olsanız çok rahat yazarsınız Demirci Mehmet Efe’yi. Millî Mücadele’ye katkılarından, Anadolu’da çıkan isyanları, başkaldırıları nasıl ezip geçtiğinden, düşmana aman vermeyen çalışmalarından, Mustafa Kemal Paşa’nın Efe hakkında söylediği övücü sözlerden sayfalarca bahsedebilirsiniz. Hattâ Demirci Efe ile arası hiç barışık olmayan Yörük Ali Efe’nin memleketlisi, yani Yenipazarlı bile olsanız kolaydır Demirci Efe’yi yazmak. Demirci’nin nasıl acımasız, gaddar, halkı soyan eşkiya olduğundan bahseder, Demirci Efe’nin Yörük Ali Efe’den nasıl korktuğunu anlatırsınız kitabınızda. Ama bir Denizlili, o kadar kolay yazamaz Demirci Mehmet Efe’yi.

DEMİRCİ, AYDIN’DA BİR ‘ULUSAL KAHRAMAN’ OLARAK ANILIR

Demirci Efe, Nazilli’de, Karacasu’da, Aydın’da bir ‘ulusal kahraman’ olarak anılır da, oralarda adına türkü yakılır, heykeli dikilir de, genç Denizlililer pek tanımazlar kendisini. Daha doğrusu Denizli’de Demirci Efe’den bahsedilmesi son yıllara kadar neredeyse yasası olmayan bir yasak gibiydi.

DEMİRCİ, KÖŞK CEPHESİ DAĞITILINCA KARARGÂHINI GONCALI’YA TAŞIMIŞ

Halbuki, Kuvayı Milliye Genel Komutanı Demirci Mehmet Efe’nin, saygıda kusur etmediği kişilerden biri olan, Kuvayı Milliye’nin Denizli’deki başkanı Müftü Ahmet Hulusi Efendi ile arası çok iyi. Neredeyse ‘baba-oğul’ ilişkisi var aralarında. Demirci Efe, Köşk Cephesi yunan askerleri tarafından dağıtılınca, karargâhını Denizli’nin dibindeki Goncalı’ya taşımış. Buradan yönetecek Kuvayı Milliye’yi. Görev alanı, Isparta’dan, Burdur’dan, Dinar’dan Muğla’ya, Denizli’ye, Köşk’e, Nazilli’ye, Aydın’a kadar uzanıyor. Ama Denizli’de hafızalardan silinmeyecek çok feci bir olay oluyor. Konuşulması memnu, yani yasak kabul edilen bir olay. Konuşuldukça, yazıldıkça acıların derinleştiği bir olay. Bir katliam. Onlarca insanın öldürüldüğü, ölenlerin yakınlarının dertlerini anlatacak kimse bulamadıkları, acılarını sinelerine gömdükleri bir olay. İşte böyle zor bir işe soyunuyorum bu kitabı yazmakla.

Demirci Efe’ye bir cani, bir katil, acımasız bir despot gözüyle bakan, onun adını duyunca en ağır sözleri söyleyen yakın, samimî arkadaşlarım var. Demirci Efe’nin Denizli Baskını sırasında kafası kesilerek, asılarak, kurşunlanarak öldürülmüş insanların veya yakınlarının torunları onlar. Bir kısmı, araştırmalarımdan haberdarlar ve bu kitabı yazacağımı biliyorlar, neler yazacağımı merakla bekliyorlar.

TBMM’NİN OTURUMLARINDAKİ GÖRÜŞMELERİ TİTİZLİKLE İNCELEDİM

Büyük Millet Meclisi’nin açık veya gizli oturumlarında konu ile ilgili yapılan görüşmeleri titizlikle inceledim. Kuvayı Milliye’yi, dolayısıyla Ege’nin efelerini yazan onlarca belge, makale, kitap okudum. Olayı yaşayanların veya çok yakınlarının anlatımlarını titizlikle inceledim. Anlatımların benzer yanlarını, ayrılan yanlarını tek tek not aldım. Yıllardır arşivimde biriktirdiğim pek çok sayıda belgenin tekrar taramasını yaptım. Bir diğeri ile çelişen belgeleri tekrar tekrar inceledim. Aydın’a gittim, Kaledavaz’a, Yarangüme’ye, Nazilli’ye, Pirlibey’e, Arpaz’a, Karacasu’ya, Köşk’e, Dalama’ya, Yenipazar’a, Dinar’a, Eğirdir’e gittim. Aynı kişilerin içinde yer aldığı aynı olayların farklı anlatımlarla sunulduğuna tanık oldum. Elime geçen yeni güvenilir belgeler ile kitabımın tamamlandığını sandığım bazı bölümlerinde, anlatım değişikliğine gitme gereğini duydum. Kitap yayınlandıktan sonra da, ortaya çıkabilecek bir yeni belge ile aynı gereksinmeyi duyabileceğimi hissediyorum.

SON

Güncelleme Tarihi: 27 Mart 2019, 12:11
YORUM EKLE
YORUMLAR
SIRADAKİ HABER