PAÜ’lü akademisyen TRT Avaz’a konuk oldu

Pamukkale Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölüm Başkanı Prof. Dr. Nergis Biray, TRT Avaz ekranlarında yayınlanan ‘Kültür Sanat Avaz’ programının konuğu olarak; Ahmet Baytursun’u anlattı.

PAÜ’lü akademisyen TRT Avaz’a konuk oldu

Pamukkale Üniversitesi (PAÜ) Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Müdürü ve Altay Toplulukları Dil ve Kültürleri Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Nergis Biray, TRT Avaz ekranlarında yayınlanan ‘Kültür Sanat Avaz’ programının konuğu oldu. Avrasya Yazarlar Birliği Başkanı Yakup Ömeroğlu’nun sunduğu programda; Kazak tarihi, düşünce hayatı ve eğitim sisteminin yeniden yapılandırılmasında önemli katkıları bulunan; eğitimci, dilbilimci, yazar, şair ve siyasetçi Ahmet Baytursun’u anlattı. Baytursun ve eserlerini anlamak için öncelikle o dönemin özelliklerini bilmek gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Biray, ayrıca o dönemde Rusların Türkistan’ı işgalinde en çok acı çeken topluluklardan birinin Kazak Türkleri olduğunu hatırlatırken; Ahmet Baytursun’un bu şartlarda dünyaya geldiğini dile getirdi.

“Baytursun, eserlerinde ferdi konuları işlememiştir”

Konuşmasının devamında Baytursun’un eğitim hayatını özetleyen Prof. Dr. Biray, bu süreçte Alketrov ile tanışmasının kendisi için bir dönüm noktası olduğunu belirtti. Baytursun’un Aydınlanma hareketinde eğitime yönelik çalışmalar yaptığını ifade eden Prof. Dr. Biray, “Baytursun, eserlerinde hiçbir zaman ferdi konuları işlememiştir. Daha çok Kazakların topraklarının işgal edilmesi, bu topraklara Rusların yerleştirilmesi, yine Kazakların hayvanlarına el konulması, ardından gelen ağır vergiler; bunlar Kazakları içinden çıkılmaz bir hale getirir. Çok fazla kişi kıtlık ve açlıktan ölür. Ahmet Baytursun, eserlerinde bu konular üzerinde durur; aynı zamanda modern tarzda eğitim alan ilk kuşağın da temsilcilerindendir” şeklinde konuştu.

“Baytursun, ‘Alaş’ Hareketi’nde önemli rol üstlendi”

Konuşmasına, Kazak tarihinde önemli bir aydınlanma hareketi olan ‘Alaş Orda’ ile devam eden Prof. Dr. Biray, Baytursun’un bu aydınlanma hareketi doğrultusunda eğitim sisteminde tarım, tıp, ev ekonomisi gibi birçok faklı alanın olması gerektiğine dair görüşlerine yazılarında sıkça yer verdiğini hatırlattı. Diğer ülkelerle birçok alanda, eşdeğer seviyeye gelebilmek için yenilikçi eğitimin gerekli olduğunu dile getiren Prof. Dr. Biray, dönemin eğitim olanakları ve yaşam şartları göz önüne alındığında bu aydınlanma hareketinin önemine dikkat çekti. Prof. Dr. Biray, Ahmet Baytursun’un gazeteci kimliği ile ‘Alaş’ Hareketi’nde önemli rol üstlendiğini söyledi. Baytursun’un önerdiği alfabenin, eğitim sisteminde 1924 yılına kadar kullanıldığını ifade eden Prof. Dr. Biray, Baytursun’un alfabesinde, Arap harflerini ıslah ederek, Kazak ses yapısına uydurduğunu belirtti. Bu alfabenin Kazak ses yapısına oldukça uygun olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Biray, toplumlar arası bağların dil ve alfabe ile sağlandığını sözlerine ekledi. Baytursun’un eserleri ve çeviri çalışmalarına değinen Prof. Dr. Biray, çevirilerinde, kendi toplumuna uygun olan konuları seçip yalın bir dille yer verdiğini söyledi. Eserlerinde özellikle ana dile sahip çıkmak gerektiği konusuna dikkat çektiğini belirten Prof. Dr. Biray, Baytursun’un, Kazak edebi dilinin oluşturulmasında kurucu isimlerden biri olduğunu sözlerine ekledi.

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER