“Sosyal güvenlik sistemi, çalışanlara fayda sağlar”

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) İl Müdürü Abdullah Mersin, “İşverenler gerek kendisini gerekse yanında çalıştırdığı kişileri Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirmek zorundadır. Sosyal güvenlik sistemi sigortalı çalışan kişilere birçok fayda sağlar” dedi.

“Sosyal güvenlik sistemi, çalışanlara fayda sağlar”

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) İl Müdürü Abdullah Mersin, kurumun çalışmalarına ilişkin sorularımızı yanıtladı. Röportajda işverenlerin gerek kendisini gerekse yanında çalıştırdığı kişileri Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirmek zorunda olduğunu ifade eden Müdür Mersin, sosyal güvenlik sisteminin sigortalı çalışan kişilere birçok fayda sağladığının altını çizdi.

DOĞAN ATEŞ: ABDULLAH BEY, SOSYAL GÜVENLİĞİN TANIMINI BİRKAÇ CÜMLE İLE YAPABİLİR MİSİNİZ?

Abdullah Mersin: Sosyal güvenlik, toplumun zor durumda olan bireylerine yardım edilmesini daha iyi durumda olan kişilerin vicdanına veya yardımına bırakmayarak, toplumsal dayanışmayı kurumsal ve düzenli işler hale getirmekte ve tüm ülke vatandaşlarına hak olarak sunmaktadır. Sosyal güvenlik sistemi vatandaşlara hayatları boyunca sağlık hizmeti vermeyi, asgari bir gelir düzeyi sağlamayı ve kişileri mesleki, fizyolojik ve sosyo-ekonomik nitelikteki risklere karşı korumayı ve bu risklerden doğan zararları gidermeyi amaçlayan sistemdir.

DOĞAN ATEŞ: KURUMUN ÜZERİNDE ÇOK DURDUĞU KAYIT DIŞI İSTİHDAM HAKKINDA BİLGİ VERİR MİSİNİZ?

Abdullah Mersin: Kayıt dışı istihdam, çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumu’na hiç bildirilmemesi ya da çalışma gün veya ücretlerinin eksik bildirilmesidir. Yani sigortasız işçi çalıştırma durumunda olduğu gibi, çalışma sürelerinin veya ödenen ücretlerin eksik bildirilmesi de kayıt dışı istihdam olarak değerlendirilmektedir. Çalışanların sigortalı olarak çalıştırılmaları anayasal bir hak olmakla birlikte aynı zamanda hem çalışanlar hem de işverenler açısından bir zorunluluktur. Yani işverenlerin çalışanlarını sigortasız olarak çalıştırma hakları olmadığı gibi çalışan kişilerin de sigortasız çalışmak veya sigortasız çalışmayı istemek gibi bir hakları söz konusu değildir. Bu şekilde çalışmayı isteyen kişilerin sigortasız çalıştırıldığının tespiti halinde işverenlere yönelik yaptırmalar uygulanmakta, işverenler kendilerince kötü niyetli olmamalarına rağmen mağdur olabilmektedir. Kayıt dışı istihdamın toplumun sosyal ve ekonomik değerleri üzerinde birçok olumsuz etkisi bulunmaktadır. Kayıt dışı istihdam, hem çalışanlar ve işverenler hem de devlet açısından birçok olumsuz etkiye yol açmaktadır.

DOĞAN ATEŞ: BU ETKİLERDEN KISACA BAHSEDER MİSİNİZ?

Abdullah Mersin: Çalışanlar yönünden etkilerine bakıldığında, kayıt dışı çalışan işçinin emeklilik hakkı olamayacağı gibi sakatlanıp çalışamaz duruma geldiğinde maluliyet aylığından yararlanamaz ve vefatı halinde eş ve çocuklarına ölüm aylığı bağlanamaz. Yine İşsiz kalması durumunda işsizlik sigortasından da faydalanamaz şeklinde sıralayabiliriz. İşverenler yönünden bakacak olursak belli başlı etkileri şunlardır: Yapılacak denetimler ve tespitler sonucu yüksek tutarlarda idari para cezası uygulanır. Bunun sonucunda işyerinin kapanması riski de vardır. Kayıt dışı işçi çalıştırdığı tespit edilen işverenlere uygulanacak idari para cezaları işverenden işverene ve belgeye göre çeşitlilik gösterir. Örneğin bir yıl bir işçiyi kayıt dışı çalıştırıldığının denetim sonucu anlaşılması halinde idari yaptırımı 14 asgari ücrete kadar para cezasıdır ayrıca Bu işyerlerinin yararlanmakta olduğu sigorta prim teşvikleri durdurulur. Kamu üzerinde ki etkileri ise Vergi ve prim kaybına, sosyal güvenlik açığına neden olacağı gibi Sosyal güvenlik sisteminde çalışan/emekli dengesinin bozulmasına neden olur.

DOĞAN ATEŞ: PEKİ ABDULLAH BEY, KANUNUN İŞVEREN YÜKLEDİĞİ YÜKÜMLÜLÜKLERDEN KISACA BAHSEDER MİSİNİZ?

Abdullah Mersin: İşverenin işyerine ve sigortalılara yönelik olarak bazı yükümlülükleri bulunmaktadır. İşyerine ilişkin işyerinin bildirilmesi ve belgelerin ibrazı olmak üzere iki önemli yükümlülüğü bulunmakla birlikte sigortalılara karşı yükümlülükleri ise sigortalının işe girişinin bildirilmesi, işten ayrılışının bildirilmesi, ‘Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi’nin verilmesi, primlerinin ödenmesi, iş kazasının, meslek hastalığının ve istirahat dönemlerinde işçinin çalışıp çalışmadığının bildirilmesidir. Ayrıca yabancı çalışanlar için çalışma izni almak, ücretleri bankalar aracılığıyla ödemek, yapılan bildirimlerde sahte ve gerçeğe aykırılığın olmaması gibi yükümlülükler de söz konusudur.

DOĞAN ATEŞ: SİGORTA TEŞVİK VE DESTEKLERİNE GEÇMEDEN ÖNCE KONUNUN DAHA İYİ ANLAŞILABİLMESİ İÇİN SİGORTA PRİM ORANLARINDAN BAHSEDEBİLİR MİSİNİZ?

Abdullah Mersin: Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi’nde belirtilen prime esas kazancın alt sınırı brüt asgari ücret, üst sınırı da brüt asgari ücretin 7,5 katıdır. Primlerin hesaplanmasında kullanılan prim oranları bir işçi için işsizlik sigortası dahil; işveren payı 22,5 işçi payı 15 olmak üzere, toplamda yüzde 37,5’tir.  Bu oranları daha da açarsak, yüzde 22,5 olan işveren payını yüzde 11’ini Malullük Yaşlılık Ölüm Sigortası, yüzde 7,5’ini Genel Sağlık Sigortası Primi, yüzde 2’sini Kısa Vadeli Sigorta kolları ve kalan yüzde 2’sini ise işsizlik sigortası primi oluştururken, yüzde 15 olan sigortalı payının yüzde 9’unu Malullük Yaşlılık Ölüm Sigortası, yüzde 5’ini Genel Sağlık Sigortası primi ve yüzde 1’ini ise İşsizlik Sigortası primi oluşturmaktadır.

DOĞAN ATEŞ: HERKESİN ÇOK MERAK ETTİĞİ VE MALİYETLER ÜZERİNDE ÇOK BÜYÜK ETKİSİ OLAN SİGORTA PRİM TEŞVİKLERİ VE DESTEKLERİ HAKKINDA BİZE GENİŞ BİR BİLGİ VEREBİLİR MİSİNİZ?

Abdullah Mersin: Öncelikle Sigorta primi teşvikleri; ülkemizde istihdamın ve üretimin arttırılması, kayıt dışı istihdamın engellenmesi, bölgesel gelişmişlik farklarının azaltılması, engelli istihdamının artırılması, genç ve kadınların işgücüne katılımının artırılması gibi amaçlarla işverenlerin ödemeleri gereken sigorta primlerinin belirli oranda ve sürede devletçe karşılanması anlamına gelmektedir. Genel olarak uygulanan bu teşviklerden yararlanabilmeleri için işverenlerin sigortasız işçi çalıştırmamak, SGK’ye verilmesi gereken bildirgeleri zamanında vermek, primlerini düzenli ve zamanında ödemek, sahte sigortalı bildiriminde bulunmamak gibi temel yükümlülükleri yerine getirmeleri gerekmektedir. Bunun yanında her bir teşvik uygulaması için farklı bazı özel şartlar da söz konusudur. Devlet, teşvikin türüne göre sigorta primi işveren hissesi veya sigortalı hissesi ile birlikte işveren hissesinin tamamına kadarını karşılayarak işverenlerin maliyetleri önemli ölçüde düşürmelerini sağlamaktadır. Sosyal Güvenlik Kurumu’nca uygulanan teşviklerden bazılar şu şekilde:

5 PUANLIK PRİM İNDİRİMİ

SGK’ya borcu bulunmayan işverenlerin, çalıştırdıkları sigortalılara ait aylık muhtasar ve prim hizmet beyannamesini yasal süresi içinde göndermeleri ve primlerini yasal süresi içinde ödemeleri durumunda malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutar Hazinece karşılanır.

SİGORTA PRİMİ TEŞVİKİ

Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararlar çerçevesinde düzenlenen teşvik belgelerine göre gerçekleştirilecek yatırımlarla istihdam edilen sigortalılar için, asgari ücret üzerinden hesaplanan sigorta primlerinin; işveren hisselerinin tamamına veya Cumhurbaşkanı’nca istatistiki bölge birimleri sınıflandırması, kişi başına düşen milli gelir veya sosyoekonomik gelişmişlik düzeyleri dikkate alınmak suretiyle belirlenen illerde işveren hisseleri ile birlikte sigortalı hisselerinin tamamına kadar olan kısmı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bütçesinden karşılanmaktadır.

SİGORTA PRİMİ TEŞVİKİ

İşverenlerin, yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere yurt içinden götürdükleri 4/1-(a) kapsamındaki sigortalılar için ödenecek genel sağlık sigortası primi işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutar Hazinece karşılanmaktadır.

GENÇ, KADIN VE MESLEKİ BELGE SAHİBİ OLANLARIN İSTİHDAMINA YÖNELİK TEŞVİK

Özel sektör işverenlerine, 01/03/2011 - 31/12/2022 tarihleri arasında işe aldıkları sigortalılar için, sigorta primine esas kazançları üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren payının tamamının İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanmasına imkân sağlanmıştır. 18 yaş ve üstü tüm kadınlar ve 18-29 yaş aralığındaki gençlerin istihdam edilmesi halinde mesleki eğitimin kapsamına göre değişen sürelerde, en fazla 54 aya kadar sigorta primi işveren payının tamamı İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanmaktadır. Yararlanma süreleri erkeklere ve kadınlara, sahip olunan belgelere ve yaşa göre değişmektedir.

İŞSİZLİK ÖDENEĞİ ALANLARIN İSTİHDAMI HALİNDE TEŞVİK

1/10/2009 veya sonraki bir tarihte işe alınmış ve işsizlik ödeneği almaya hak kazanmış olan kişilerin; işe alındıkları işyerine ait son altı aylık dönemde, ortalama sigortalı sayısına ilave olarak işe alınmaları ve işsizlik ödeneği almaya hak kazanmış olan sigortalının işsizlik ödeneği almaya hak kazanmadan önce son çalıştığı işyeri haricindeki bir işyerinde işe başlamış olması kaydıyla, asgari ücret üzerinden hesaplanan; KVSK prim tutarının yüzde 1’i, MYÖ sigortası prim tutarının tamamı (yüzde 20), GSS prim tutarının tamamı (yüzde 12,5), olmak üzere toplam yüzde 33,5 oranına isabet eden tutar sigortalının kalan işsizlik ödeneği süresince İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanmaktadır.

ENGELLİ SİGORTALI İSTİHDAMINA YÖNELİK TEŞVİK

Engelli sigortalı istihdam eden tüm özel sektör işverenlerinin yararlandığı bu teşvik uygulaması ile istihdam edilen her bir engelli sigortalı için asgari ücret üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren payının tamamı Hazine ve Maliye Bakanlığınca karşılanması imkanı sağlanmıştır.

ARAŞTIRMA, GELİŞTİRME VE TASARIM FAALİYETLERİNDE UYGULANAN TEŞVİK

Kamu personeli hariç olmak üzere: Teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, kamu kurum ve kuruluşlarca fon veya kredi kullanan vakıflar tarafından desteklenen Ar-Ge projelerinde, uluslararası kuruluşlardan fon veya kredi kullanan vakıflar tarafından desteklenen Ar-Ge projelerinde, TÜBİTAK tarafından yürütülen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, rekabet öncesi işbirliği projelerinde, teknogirişim sermaye desteklerinden yararlanan işletmelerde, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında ücreti gelir vergisinden istisna tutulan personel çalıştıran işletmelerde, çalışan veya Ar-Ge/Tasarım ve destek personele ilişkin sigorta primi işveren hissesinin yarısı, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca karşılanmaktadır.

KÜLTÜR YATIRIMLARI VE GİRİŞİMLERİ HAKKINDA UYGULANAN SİGORTA PRİM TEŞVİKİ

Kültür Yatırım Belgesi almış olan işverenler söz konusu belgenin alındığı tarihten itibaren yatırım aşamasında 3 yılı aşmamak kaydıyla, işyerlerinde fiilen çalışan sigortalıların prime esas kazançları üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yüzde 50’si Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesinden ödenir.

İLAVE İSTİHDAM DESTEĞİ

İşverenler tarafından 1/1/2018 ila 31/12/2022 tarihleri arasında işe alınan ve kapsama giren sigortalılar için; imalat veya 2018/11969 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen bilişim sektöründe faaliyet gösteren işyerleri için; brüt asgari ücreti geçmemek üzere prime esas kazanç üzerinden hesaplanan sigortalı ve işveren hissesi primlerinin tamamı, diğer sektörlerde faaliyet gösteren işyerleri için; prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigortalı ve işveren hissesi primlerinin tamamı İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanacaktır.

SOSYAL HİZMETLERDEN YARARLANAN ÇOCUKLARIN İSTİHDAMI HALİNDE UYGULANAN TEŞVİK

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın sosyal hizmet modellerinden yararlananları istihdam eden işverenler için asgari ücret üzerinden hesaplanan sigorta primi ve işsizlik sigortası priminin sigortalı ve işveren hissesinin tamamı her bir sigortalı için beş yıl süreyle Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca karşılanmaktadır.

GENÇ GİRİŞİMCİ DESTEĞİ

Gelir Vergisi Kanunu’nun genç girişimcilerde kazanç istisnasından faydalanan, mükellefiyet başlangıç tarihi itibariyle 18 yaşından büyük ve 29 yaşından küçük, 1/6/2018 tarihinden itibaren ilk defa 4/1-b kapsamında sigortalı sayılan genç girişimcilerimizin sigorta primleri 1 yıl süreyle Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından karşılanmaktadır.

4/1-(B) KAPSAMINDAKİ SİGORTALILARA YÖNELİK 5 PUANLIK İNDİRİM

İsteğe bağlı sigortalılar ve muhtarlar hariç 5510 sayılı Kanunun 4/1- (b ) kapsamındaki aktif sigortalıların Kurumumuza ödemesi gereken malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinden, beş puanlık kısmına isabet eden tutar Hazineve Maliye Bakanlığı’nca karşılanmaktadır.

ASGARİ ÜCRET DESTEĞİ

5510 sayılı Kanunun 4/1- (a) kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta hükümleri uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce; 2020 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemi için bu maddede belirtilen şartları sağlayan gün sayısı ile 2,50 Türk Lirasının çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilir ve bu tutar İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır.

SOSYAL YARDIM ALANLARIN İSTİHDAMI HALİNDE UYGULANAN TEŞVİK

Prime esas kazanç alt sınır üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin tamamı Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından karşılanmaktadır. İşverenlerimiz saydığım bu teşviklerle ilgili olarak sigortalı ve işyeri yönüyle teşvikten yararlanama şartlarıyla ilgili geniş bilgiye www.destekal.gov.tr adresinden ulaşmaları mümkündür.

DOĞAN ATEŞ: ABDULLAH BEY SON OLARAK EKLEMEK İSTEDİĞİNİZ BİR ŞEY VAR MI?

Abdullah Mersin: Son olarak sahte sigortalılık ve sahte işyeri konusuna değinmek isterim. İşyerlerinde sigortalı olarak bildirilen kişilerin o işyerinde fiilen çalışan kişiler olması gerekir. Bir işyerinde fiilen çalışmadığı halde sigortalı olarak bildirilen kişiler “sahte sigortalı” olarak değerlendirilmektedir. Fiilen çalışmadığı halde sahte sigortalı olarak bildirilen kişilerin hizmetleri iptal edilmekte, bu kişiler için ödenen primler iade edilmemekte ve SGK tarafından sahte olarak bildirilen sigortalılar için yapılan harcamalar (sağlık harcamaları, ödenekler, gelirler ve aylıklar) faiziyle birlikte geri alınmaktadır. Gerçekte herhangi bir şekilde mal veya hizmet üretilmemekle birlikte, bazı kişileri sigortalı olarak göstermek için kurulmuş paravan işyerleri “sahte işyeri” olarak değerlendirilmektedir. Sahte işyerleri Kurumca benimsenen çeşitli kriterlerine göre tespit edilmektedir. Sahte işyeri olduğu belirlenen işyerlerinden yapılan tüm bildirimler iptal edilmekte, buralardan sigortalı olarak bildirilen kişilerin sigortalılığı sahte sigortalı olarak değerlendirilmektedir. Bu kişilerin hizmetleri iptal edilmekte, adlarına yatan primler iade edilmemekte, yapılan harcamalar (sağlık harcamaları, ödenekler, gelirler ve aylıklar) faiziyle birlikte geri alınmaktadır. İşyerlerinde çalışan işçilerin çalışmadıkları başka bir işyerinden sigortalı olarak bildirilmeleri durumunda ise hem sigortasız çalıştırma (fiilen çalışılan işyerinde) hem sahte sigortalılık (fiilen çalışılmayan ancak bildirim yapılan işyerinde) söz konusu olmaktadır. Bu durumda hem sahte sigortalılığa ilişkin hem de sigortasız işçi çalıştırmaya ilişkin yaptırımlar uygulanmaktadır. İşyerinde fiilen çalışmayan kişilerin SGK’ya sigortalı olarak bildirilmesi evrakta sahtecilik olarak değerlendirildiğinden TCK’ya göre suç sayılmaktadır. Bu durumda ilgili işveren, muhasebeci ve sigortalılar hakkında Cumhuriyet Savcılığı’na suç duyurusunda bulunulmaktadır. Sahte işyeri de TCK’ya göre suç sayıldığından aynı uygulama sahte işyerlerinin tespiti halinde de söz konusudur.

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner212

banner211