İŞ KANUNUNA GÖRE TOPLU İŞTEN ÇIKARMALARDA USUL VE ESASLAR…

Son dönemlerde Ülkemizde dışsal etkenlere bağlı olarak ortaya çıkan olumsuz gelişmeler hiç şüphesiz ki bir kısım sektörlerde faaliyet gösteren firmaların ekonomik göstergelerini de negatif yönde etkilemiştir. Bu olumsuz gelişmelere paralel olarak satışların (talebin) azalması, ciroların düşmesi bir kısım işletmelerde toplu işçi çıkarmayı zorunlu hale getirmektedir. Bu bağlamda,iş yaşamında karşılaşılan benzer durumlarda takip edilmesi gereken usul ve esaslar4857 Sayılı İş Kanunun 29. maddesinde düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile Yasada belirtilen koşulların oluşması halinde işverenlere, çalışanlarını toplu halde işten çıkarabilme hakkı verirken, bu hakkın kötüye kullanılmaması için bazı sınırlamaları da beraberinde getirmiştir. Toplu işten çıkarmalardayasada belirtilen usul ve esaslara aykırı yapılan uygulamalarda anılan Yasanın 100. Maddesi gereğinceher bir işçi için idari para cezası uygulanacağı ayrıca hüküm altına alınmıştır. Toplu işten çıkarmalar ile ilgili usul ve esaslar ile sınırlamalar aşağıda daha detaylı olarak açıklanmıştır.

TOPLU İŞTEN ÇIKARMALARDA GEÇERLİ OLAN KOŞULLAR

4857 sayılı İş Kanunun 29. maddesi ile toplu işten çıkarmalarda uygulanacak usul ve esaslar belirlenmiştir. İşverenler, belirlenen bu usul ve esaslar çerçevesinde toplu işten çıkarma yapabilmeleri için öncelikle işten çıkarmaların ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletme, işyeri veya işin gerekleri sonucu ortaya çıkması koşulunu getirmiştir. Öte yandan, Yasa koyucu işten çıkarmaların toplu işten çıkarma sayılabilmesi için işyerindeki toplam çalışan ve işten çıkarılan sayıların belli sayı ve/veya orana ulaşması kriterini getirmiştir. Buna göre, toplu işten çıkarmanın geçerli olabilmesi için işyerinde çalışan işçi sayısı;

-20 ila 100 işçi arasında ise en az 10 işçinin,

-101 ile 300 işçi arasında ise en az yüzde on oranında işçinin,

-301 ve daha fazla ise en az 30 işçinin,

İşveren tarafından4857 sayılı Yasanın 17. maddesi uygulanarak bir aylık süre içerisinde aynı tarihte veya farklı tarihlerdeişten çıkarılması halinde, toplu işten çıkarma hükümleri devreye girer. Burada işverenlerce dikkat edilmesi gereken en önemli husus,bir aylık süre içerisinde aynı tarihte veya farklı tarihlerde işten çıkaracakları işçi sayısı ve oranının yukarıda belirtilen sınırlar içerisinde kalıp kalmadığını toplam çalışan sayısı göz önünde bulundurularak kontrol etmeleri, şayet bu sınırlar içerisinde kalıyorsa toplu işten çıkarma hükümlerini uygulamaları gerekir.

TOPLU İŞTEN ÇIKARMADA İZLENMESİ GEREKEN PROSEDÜR VE BİLDİRİMLER

4857 sayılı Yasanın 29. maddesi gereğince işveren; ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletme, işyeri veya işin gerekleri sonucu toplu işçi çıkarmak istediğinde, bunu en az 30 gün öncedenyazılı olarak işyeri sendika temsilcisi ile Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerine bildirimde bulunma zorunluluğu vardır.Söz konusu yazılı bildirimlerde, işçi çıkarmanın sebepleri ( ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletme, işyeri veya işin gerekleri,…, gibi), toplu işten çıkarmadan etkilenecek işçi sayısı ve işçi çıkarmanın hangi tarihte veya tarihler arasında gerçekleşeceği ile ilgili hususlara yer verilmelidir.

Öte yandan, toplu işten çıkarma işlemi,  işverenin yazılı bildirimi Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerine iletmesinden 30 gün sonra hüküm doğurur. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli husus ise 4857 sayılı İş Kanunun 17. maddesi gereğince yapılması gereken bildirim süresi, Çalışma ve İş Kurumuna yapılan bildirimden 30 gün sonra işlemeye başlar. Ancak işveren 30 günlük sürenin bitiminde bildirim süresine ilişkin ücreti peşin ödeyerek çalışanların iş akdini bildirim süresinin sonuna beklemeksizin fesih edebilir. Bu durumda fesih 30 günün sonunda gerçekleşmiş olur.

Diğer taraftan, işveren toplu işçi çıkarma işleminden sonra geçen altı aylık süre içerisinde, aynı veya aynı nitelikte iş için yeniden işçi almak isterse, öncelikle toplu işten çıkardığı işçiler arasından nitelikleri uygun olanları işe alma yükümlülüğü vardır.

TOPLU İŞTEN ÇIKARMA HÜKÜMLERİNE AYKIRILIĞIN YAPTIRIMI

4857 sayılı İş Kanunun 29. Maddesine aykırı davranan işveren veya işveren vekiline, işten çıkardıkları her işçi için aynı Kanunun 100. maddesi gereğince 2018 yılı için 693,- TL. idari para cezası öngörülmüştür.İşverenler bildirim yükümlülüğüne uymaması nedeniyle işçilere ayrıca bir tazminat ödemesi ise söz konusu değildir.

TOPLU İŞÇİ ÇIKARMADA ÇALIŞANLARIN HAKLARI

-İşveren, 30 günlük sürenin sonunda bildirim süresini beklemeksizin toplu işten çıkaracağı işçilerin iş akdini fesih etmiş ise çalışanlarına ihbar tazminatı ödemek zorundadır.

-İşveren, toplu işten çıkardığı işçilere ihbar süresi boyunca günde iki saat iş arama izni vermek zorundadır.

-1475 sayılı Kanunun 14. Maddesindeki koşulları sağlayan toplu işten çıkarılan çalışanlara kıdem tazminatı ödenir.

-4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu gereğince, koşulları sağlayan toplu işten çıkarılan çalışanlar işsizlik ödeneğinden ve işsizlik sigortası hizmetlerinden (meslek edindirme kursları, danışmanlık, işe yerleştirme, vb. hizmetlerden) öncelikli yararlandırılır.

-Toplu işten çıkarılan çalışanlar işe iade davası açarak, feshin geçersizliğinin tespiti için iş akdinin feshinden başlayarak 30 gün içinde işe iade davası açabilir.

Karşılıklı saygı ve sevginin hâkim olduğu insana yakışır, barış ve sevgi dolu bir iş yaşamı dileğiyle, çalışanların yeni yılını tebrik ederim.

Ferudun GİRESUN

E. İŞKUR İl Müdürü/ İş Başmüfettişi/İSG Uzmanı

ferudun.giresun20@gmail.com

YORUM EKLE