IŞIKLAR BAYRAMI HANUKA

İtiraf etmeliyim, semavi dinler olan tek tanrılı Yahudilik, Hristiyanlık ve Müslümanlık arasında en az bildiğimiz din Yahudiliktir. Bunda Yahudilerin sayı bakımından çok az olmaları ve aralarında bulunma ve dini adetlerini gözlemleme şansımızın az oluşunun payı çok büyüktür. Diğer bir sebep de Yahudilerin örneğin Hristiyanlar gibi saldırgan ve misyoner ruhlu olmayışları, dini görevlerinin sadece Tanrının emirlerini uygulamakla sınırlı olduğunu düşünmeleri olmalıdır.
Öyle oluşları kendilerini Hz. Musa tarafından Tanrının on emrini iletmek için "seçilmiş halk" olarak görmeleridir. Bu durumda misyonerlik yapmaları görevini zorunlu görmüyorlar. Eğer misyonerlik politikası gütmüş olsalardı o derece azınlıkta kalmazlar ve izolasyona uğramazlardı.
Her ne hususta olursa olsun, dünyada "azınlık" olayı kolay lokma değildir. Hele konu "din" olursa durum çok daha vahim boyutlara varabilir. Dindarlar arasında fanatik dinciler de her devirde olagelmiş ve tarihi kanlı sayfalarla donatmışlardır.
Yahudiler Hristiyanlar ve Müslümanlar gibi misyonerlik politikası gütmedikleri ve dinlerine yabancı birini ancak tekrarlanan din bilgisi ve samimiyet sınavlarından sonra kabul ettiklerinden kendilerini küçük bir gurup olarak kalmaya mahkum etmişlerdir. Öyle ki dinleri onları bir din cemaatinden ziyade ayrı bir halk gurubu yapmıştır.
2 Aralık günü Cumhurbaşkanının Yahudilerin Hanuka Bayramını kutlayan bir mesaj yayınlaması merakımı bir kez daha Yahudi dostlara çevirmeme neden oldu.
Bizim Kurban, Ramazan Bayramlarımız ve Hıristiyanların bildiğimiz Noel ve Paskalya Bayramları gibi onların bayram ve diğer kutsal günleri hangileridir diye araştırdım: Bu Hanuka Bayramı nasıl bir bayramdır? O bayramın başlangıcı hangi olaylara dayanıyor ve Hanuka Bayramında ne yapıyorlar?
Yahudilerle ilgili her araştırmamda gördüm ki, onların diniyle Müslümanlık arasındaki yakınlık bizim Hristiyanlığa olan yakınlığımızdan çok daha fazla.
Erkek çocuklara uyguladığımız "sünnet" olayı olsun, "oruç" tutma tarzı olsun, "domuz eti" ve daha pek çok adetler belli ki Yahudilerden alınmadır.
Nedense hep şekilcilik üzerinde durulmuş ve hayatımıza onlar kadar bilimi katma zahmetinden hep uzak durulmuştur.
Yahudilerin haftalık kutsal günü Cumartesidir. Hristiyanlar Pazar gününü ayine ve dinlenmeye ayırırken Müslümanların önemli günü Cuma olarak belirlenmiştir.
Yahudilerin orucu şöyle oluyor: Bir gün önce güneş batar batmaz oruç başlıyor ve ertesi gün günbatımında tamamlanıyor. Hristiyanlarınki bizim oruca hiç benzemez. Mesela bir Hristiyan oruç döneminde, ki bu dönem 40 gün olabilir, et yememeye niyet edebilir ama diğer bütün nimetlerde herhangi bir kısıtlamaya da gitmeyebilir. Yahudilerinki aynen bizimki gibidir: Yemek, içmek vs. yok!
Gelelim Hanuka Bayramına: İbrani takvimine göre dini günlerin belirlenmesinden dolayı miladi takvime göre hep aynı gün değil. Bu sene 02-10 Aralık 2018 tarihleri arasında sekiz gün kutlandı. Hanuka tatlıları yenip içildi. Seneye 22-30 Aralık.
Hanuka en büyük bayram da değil. Büyüğünün adı Yom Kipur. O da bu sene 18-19 Eylülde icra edildi; 2019'da ise 8/9 Ekim tarihlerinde olacak.
Yahudilerin kutsal ve dini sembollerinden biri olan çok kollu şamdanları vardır. Bu şamdan dokuz koluysa adı "hanukiya", yedi kollu ise "menora"dır. Eskiden bu şamdanlar zeytinyağı ile yakılırdı. Bugün artık mum yağın yerini almıştır. LED elektriklisi olanlar da mutlaka vardır.
Hanukiya hiç söndürülemezdi; ta ki 2182 yıl önceleri Makedonların istilası bu şamdanı söndürdü ve yasaklattı. İşgal kalktıktan sonra -bir köşede unutulmuş zeytin yağını kullanarak- şamdanı tekrar yaktılar. İşte bu ışıklar bayramının adı da "Hanuka" olarak o tarihlerde başladı.
Dokuz kollu şamdanın ortasında kandil yerine altı uçlu Davut Yıldızı vardır. Yani Hanukiyanın sadece sekiz kandili mevcuttur. Hanuka Bayramı da sekiz gün sürer ve başından başlayarak her gün yeni bir kandil yakılır.
Şamdanlar Hazreti Musa'nın Sina Dağında gördüğü yanan çalıyı simgeler.
Bütün dinlerde bu bayramlar ibadet günleriydi. Oruçlar tutulur, sinagoglarda hahamlar, kiliselerde papazlar, camilerde imamlar ibadetlere öncülük ederlerdi.
Bugün çoğunlukla dini bayramlar tatil ve seyahat günleri olma yolunda. Bütün çabalar bu eğilimi önleyemiyor. Üç semavi dinin en eskisi olarak Yahudilikte durum hiç de farklı değil.
Hanuka Bayramını kutladığım Almanya'daki bir dostum bana teşekkür ediyor ve gelen tebriklerden "bayram" olduğunu anlıyorum diyor.
İşte durum oralarda da öyle.

YORUM EKLE