KAÇINMAK YA DA YÜZLEŞMEK

Aslında çay en çok sevdiğim ve içmekten hoşlandığım biriçecek. Ancak kokusu burnumda tütse de ağzımın suları aksa da okulda içmiyorum.Biliyorum ki, içtiğim çaylar kısa bir süre sonra idrar torbamı dolduracak vetuvalete gitme ihtiyacı hissedeceğim. Tuvalete giderim gitmesine de tuvalettençıkmak ve sonrası benim için tam bir kâbus. Tuvalette acaba sağa sola değdim mi, acaba üstüme idrar sıçradı mı diyeçok fazla titizleniyorum. Bu yüzden paçalarımı dizlerime, kollarımı dadirseklerime kadar sıyırıyorum. Tuvaletten çıkmadan önce bu bölgelerimi de enaz üç kez yıkıyorum. Çıktıktan sonra yine aynı şekilde dışarıda da yıkamamgerekiyor. Yine 3 kez. Ve daha sonra kâğıt mendille kuruluyorum. Güvendiğim birarkadaşım var, ona acaba değmiş midir diye soruyorum. Biliyorum tuvalettebenimle değildi ama yine de soruyorum. Sorum saçma olsa da ondan onay almaihtiyacı hissediyorum. Bütün bu süreç bir hayli uzun zaman alıyor. Herkesin 3-5dakikasını alan bir işlem benim için saatleri buluyor. Bu yüzden ben de evdışında su ya da sulu ürünler almamaya özen gösteriyorum…

Yani?

Yani sizin de söylediğiniz gibi “kısa gün kârına”  tevessül ediyorum, kısacası kaçınıyorum. Amao an inanın çok rahatlıyorum. Sadece kaçınma değil, kompulsiyonlarım da (birritüel halinde tekrarlamalı yapılan hareketler, defalarca elini yıkamak gibi…)rahatlatıyor beni.

Evet, kaçınma davranışı zaten tam da bu amaçla yapılır;rahatlamak! O an elde ettiğiniz kısa süreli rahatlığa karşın aslındahastalığınızın devam etmesini kabulleniyorsunuz.

Kaçınma davranışları; istenmeyen düşünce, duygu vedavranışlardan uzak durmak ya da tamamen kurtulmaya çalışmak amacıylayapılırlar. Acı verici, sıkıntı doğurucu durumlarla karşılaşmamak adına o aniçin rahatlamak amacıyla kaçınma davranışında bulunulur. Daha çok fobik vekaygılı durumlarda (OKB; takıntı hastalığı, sosyal fobi, özgül fobi, panik atakv.d.)  karşımıza çıkar.

Kişi bu gibi durumlarda yaşayacak olduğunu öngördüğü kaygıve korku ile baş edemeyeceğini düşünür, buna inanır. Bu yüzden sonucu kötüolacak bir durum için daha işin başında her hangi bir girişimde bulunmayarakkaçınma yolunu seçer.  Her ne kadar ilkbakışta makul ve mantıklı gibi görünse de kaçınma davranışları sonuç itibariylehastalığın ya da sorunun artarak devam etmesine yol açar. O an kısa süreli birrahatlamanın gerçekleştiği doğrudur. Ancak sorun alttan alta devam etmektedir. 

Bir başka bakış açısıyla; aslında hasta kısa süreliğine deolsa rahat hissetmeye o kadar çok ihtiyaç duymaktadır ki, sonuçta hastalığıuzun vadeye yaymış olsa bile o an oradaki rahatlık kendisi için hayati derecedeönemli gibi görünmektedir. Ne hazindir ki, sonuç acının artmasından başka birşey değildir.

Kaçınmak kabul etme tercihinizin tam karşısında durandavranış modelidir. Kişisel acı deneyimlerinden kurtulabilmek adına yapılankaçınma davranışlarına harcanan enerji ve geçen zaman uzun vadede başkasorunların ortaya çıkmasına neden olur. Yukarıda adından söz ettiğim sorunlarıniçinde yer aldığı hastalık grubu yani anksiyete (kaygı) bozukluklarında entemel davranış modeli kaçınmadır. Kaygının doğuracağı rahatsızlık hissi ilekarşılaşmamak adına kişi kaçınarak rahatlama yolunu seçer.

Kimileri kaçınma amacıyla farklı yollara başvurabilirler.Madde kullanımı, alkol, sigara ve ilaç bağımlılığı buna örnek verilebilir.İlacını (Xanax) almadan dışarıya çıkamayan danışanım için ilaç farmakolojiketkisinden çok güvenlik nesnesi olarak bir anlam ifade ediyordu.  İşlevsel olmayan bu gibi yöntemler belki kısasüreliğine geçici bir yarar sağlayabilirler. Ancak uzun vadedeki etkileri dahaçok acı ve daha çok hastalık yönünde olacaktır.

Aslında kaygı ve korkuların eşlik ettiği psikolojiksorunların hemen tamamı “korkak köpek” gibidir. Sokak köpeğinden korkar dakaçmaya başlarsanız o sizi arkanızdan kovalar. Ama durup geriye doğrubaktığınızda ve hele bir de karşı bir hamle ile üstüne gitme davranışındabulunduğunuzda önce duraksar daha sonra kuyruğunu kıstırarak oradan uzaklaşır.Kaygı ve korku bozukluklarının özündeki “korkmaktan korkmak” işte bu yüzdenkorkak köpek gibidir. Kaçarsanız korkunuz artarak devam eder. Yüzleşir ya daüstüne gitme cesareti gösterirseniz belki başlangıçta bir süre sıkıntıyaşarsınız ancak orta ve uzun vadede mutlaka kazanan siz olursunuz.

Korkmaktan korkmaya başladığımızın farkında olduğumuzbilinçli farkındalık dünyamız geliştikçe kısa gün kârı yerine yüzleşme veüstüne gitmeyi seçebilecek cesarete ulaşabileceğiz.

YORUM EKLE