KEKİK SUYU

Kekik bitkisi büyükçe bir aileye sahiptir. Farklı adlara sahip olsa da ve farklı dertlere çare olsalar da ortak tarafları en şifalı otlardan oluşlarıdır.

Bizde dağ kekiği, limon kekiği, karabaş otu gibi genel adlara ve daha farklı yerel tanımlara sahip olsalar da şifalı otlarımızdan olarak hepsi nam yapmıştır.

Mercanköşk olsun, filiskin olsun, biberiye olsun, nane olsun -bence- hepsi aynı gruptandır. Hepsi kuvvetli bir şekilde şifalı otlarımızdandır.

Ayrıca bunların yemeklerimizde baharat olarak taze veya kurutulmuş olarak tad oluşturmakta değerleri de çok yüksekltir.

Damıtıldığında hepsinin eterik uçucu ve tabii şifalı yağları vardır. Bu yağları ticari amaçla üreten kurumlarımız da mevcuttur.

Bu bitkilerin suyu, yağı ve baharatı olduğu gibi çayları da çok önemlidir. Çeşitli yerlerde hangisinin hangi dertlere deva olduğu söylenir ve yazılır. Şahsen şifalı otların tümünün insan vücudunda etkili olduklarına inanırım. Fakat şifalı etkileri güçlendikçe bir o kadar da dikkatli olunması gerektiğini unutmamak lazım.

Batı ülkelerinde tıp mezunu ve şifalı ot uzmanı, onları tedavide kullanan hekimler vardır. Sayıları da az sayılmaz. Ülkemizde maalesef bu tür uzmanlıklar yeterince rağbet bulmamakta. Pek çok konuda olduğu gibi "kendi kendini yetiştirmiş" uzmanlar çoğunluktadır ve muteberdirler. İlkokul mezunu olsalar da sözleri ve reçeteleri karşılık bulmaktadır.

Eczanelerde ve bakkallarda satılan pek çok şifalı yağlar mevcuttur. Mesela kantaron yağı... Bu yağların hepsi o bitkilerden sıkılarak veya damıtılarak üretilmiş yağlar değildir. Başka bir bitkinin yağında birkaç hafta bekletilerek o bitkinin kokusunu alması sağlanmış yağlardır. Şifa derecelerini burada tartışmak beni aşar.

Kekik suyu diye başladığım yazımda kekik, biberiye, filiskin, mercanköşk, gül, nane gibi uçucu yağ içeren bitkilerden onların suyu ve dolayısıyla yağının nasıl elde edildiğini anlatmak istiyorum.

Kekik örneğiyla anlatacaklarım diğerleri için de geçerlidir; aynı uygulama yapılır.

Bizim evde mesela 1940'lı yıllarda kekik suyu şu şekilde elde edilirdi:

Büyük boy, şöyle 50-60 litrelik kalaylı bir bakır keşkek kazanı alınır, onun içine kurutulmuş kekikler yatırılır, üstünü tam örtmeyecek şekilde su doldurulur ve yumruktan biraz daha büyük taşlarla kekiklerin suyun içinde ve kazanın dibinde kalması sağlanırdı.

Kekiklerin ve taşların üstüne kazanın çapından biraz daha küçük boş tepsi konur ve kazanın ağzı kapatılırdı. İşte kazanın ağzının kapatma işleminin nasıl olduğu önemli.

Kazanın ağzı büyüklüğünde kenarları derince başka bit tepsi ile kapatılan kazanın ağzından kaynatılırken buhar kaçmaması sağlanması gerekiyor. Bu amaçla kapak görevi yapan tepsi ile kazanın ağzı ekmek hamuru ile sıvanır ve ağzı dışa karşı açık olan tepsiye soğuk su doldurulur. İşte bu soğuk su alttan gelen buharı yoğuşturacağı için sürekli soğuk su takviyesi gerektiriyor. Isınan su alınıp yerine soğuğu konuyor.

Olan fiziksel işleme bakalım: İçinde kekik bulunan kazan alttan ısıtılıyor, içindeki su kaynıyor, kaynayan su kekikteki etken maddeleri buharı vasıtasıyla alıyor ve kazandan çıkamadığı için kapataki soğuk su dolu tepsinin altında yoğuşuyor. Yoğuşan buhar kekiklerin üstüne yerleştirilmiş olan boş tepsinin içine damlıyor ve orada toplanıyor. Kazanın içindeki tepside toplanan bu su kekik suyudur, içinde kekik yağı da bulundurur.

En eski ve en basit kekik suyu ve kekik yağı üretme tekniği budur. Verimi çok düşüktür, hijyenik iddialardan da uzaktır. Ama basit de olsa bir damıtma cihazıdır.

Bugün hem verimi yüksek ve hem de temiz olan damıtma cihazları mevcuttur. Bunlar yerli veya ithal olabildiği gibi bizzat da imal edilmiş olabilirler. Dikkat edilecek tarafları: Kekik suyla doğrudan temas etmeyecek, buharı kekiğin etken maddelerini alıp genelde bir spiralden geçerken yoğuşturularak ayrı bir kapta toplanacak. Hidrolat denen bu bitki suyu dar ağızlı bir şişeye konduğunda eterik uçucu yağ üste çıkıp toplanır. Yağın oradan pipet vs. ile alınması artık zor değildir.

Hangi hidrolatın neye karşı kullanılacağı sorumluluğunu almak istemem. Gül suyu için derim ki tatlılarda kullanın.

YORUM EKLE

banner206

banner205