YAŞLILIĞA YAKLAŞIMDA YENİ BİR BOYUT: ÜÇÜNCÜ YAŞ AKADEMİSİ (3YAK)

Üçüncü Yaş Akademisi, yaşlılığını yönetmek isteyen  kimseler için bir bilgi kaynağıdır.

NİÇİN ÜÇÜNCÜ YAŞ AKADEMİSİ?

Yaş yalnızca bir sayı değildir; Kim olduğumuzu şekillendiren zengin bir yaşam deneyimini temsil eder. İnsan yaşamını uzatan tıbbi gelişmeler ve yaşam standardının yükselmesi ile yaşlılık yeni bir anlam kazanmıştır. Araştırmalar, sağlıklı ve mutlu bir yaşam geçirebilmek için bireylerin ileriki yıllara iyi hazırlanmalarının önemli olduğunu vurgulamaktadır. Sanayileşmenin ve modernleşmenin, yaşlıların gücünü, etkisini ve itibarını azaltmaya büyük ölçüde katkıda bulunduğuna inanılıyor. Yaşlılar bu hızlı sosyal değişimlerden hem yararlandı hem de acı çekti. Zira emeklilikle birlikte iş yaşamından çekilen birey sosyal statü kaybına uğramakta, yalnızlaşmakta ve iletişim ağı giderek küçülmekte, günlük rutinler içinde kaybolmaktadır. Yaşlı insanlar geçmişte olduğu gibi ailelerinin ve toplumlarının ekonomik yaşamda kalmaları için gerekli değildir. Neoliberal politikalar da bu görüşü desteklemiş, yaşlının işe yaramaz ve değersiz olarak görülmesine yol açmıştır. Bu nedenle bireyin tüm olumsuzluklara karşın kendini var etmesi, yaşlılığını başarılı biçimde sürdürmesi aktif yaşlanmasına bağlıdır.

Aktif yaşlanma, insanların farklı organizasyonlara dahil olmasını, gönüllü olmayı veya farklı sosyal gruplardaki aktivitelere katılımı içeren üretken roller anlamına gelir. Etkinlik kuramı da, yaşlıların yaşamı en iyi şekilde yönettiği sürece aktif kalabileceklerini savunur. Bu, orta yaştaki etkinlikleri mümkün olduğu kadar uzun süre sürdürmek ve sürdürmede zorlandığında değişik alternatifler bulmak demektir. Üçüncü Yaş Akademisi de bu görüşler ışığında ortaya çıkmıştır.

ÜÇÜNCÜ YAŞ AKADEMİSİ NEDİR?

Üçüncü yaş” insanlık tarihinde nispeten yeni bir kavramdır ve toplumların artan yaşam beklentisi ve demografik gelişmesi ile yakından ilintilidir. Bu dönem 65-80 yaş arasındaki dönemdir; 80 yaş üzeri ise “dördüncü yaş” olarak nitelenir. Bu yaş aralıkları bireylerin "dinamiklik ve hareketlilik" durumuna, ülkelerin gelişmişlik düzeylerine bağlı olarak farklılık gösterebilir. Bireylerin “hayallerini” gerçekleştirmelerine ve yaşamın başarılı, aktif ve eğlenceli bölümü olan üçüncü yaş için “erken” hazırlanmalarına yardımcı olmak için yeni yaklaşımlara ihtiyaç vardır.

Bir kavram olarak “Üçüncü Yaş”, genellikle emeklilikten sonraki dönem, bazen de yetişkinliğin “altın yılları” olarak adlandırılır. Bu, daha az sorumluluk, yeterli mali kaynaklar ve kendini gerçekleştirme ve amaçlı katılım için geniş olanaklar sunan ve yirmi yıl veya daha fazla süren fiziksel ve zihinsel olarak sağlıklı bir yetişkinlik dönemi olarak tanımlanmıştır. “Dördüncü Yaş” ise 80+ yaş civarında başlayan, biyolojik ve fonksiyonel düşüş ile karakterize edilen dönemi açıklar. Sağlık, dördüncü yaş döneminin en önemli belirleyicisidir.

Üçüncü Yaş Akademisi” yaşamlarının bu bölümüne hazırlanma isteği ve ihtiyacı duyan ve bu dönemi en iyi biçimde değerlendirmek, kendini yenilemek isteyen bireyleri desteklemektedir. Üçüncü Yaş Akademisi, üretken ve aktif olan, ancak kendilerini “yeniden keşfetmek” ve "yaşlılığını yönetmek" isteyen bireyler için çeşitli olanaklar sunar. Bireylere, kişisel gelişimlerine yönelik planlarını ve isteklerini kendi yararlarına ve toplumun yararına gerçekleştirmelerine yardımcı olmak için geniş ve çeşitli fırsatlar sunar.

Toplumun emekli üyelerinin yaşamlarının üçüncü "yaşında" eğitimine ve teşvik edilmesine yönelik bir inisiyatif olan Üçüncü Yaş Akademisinin amacı; bireyin yaşam kalitesini artırmak ve başarılı yaşlanmasını sağlamaktır. Akademi yaşlıların hem öz farkındalığını hem de sosyal sorumluluğunu arttıran kültürel projelere katıldığı ortamları oluşturur.

Ellili yaşlardaki bireylerin çalışma yaşamından sıkıldığı ve yeni arayışlara girdiği bilinen bir gerçektir. Bu kimselerin eğitim, bilgi, iş ve yaşam deneyimleri vardır; bu nedenle, yaşamlarının bu döneminde, gelecekleri için gençliklerinde olduğundan daha iyi seçimler yapmak için çok daha hazırlıklıdırlar. Tüm bunları göz önünde bulundurarak, bu yaştaki insanların içinde bulundukları durumu incelemeleri, mevcut faaliyetlerini aynı biçimde sürdürmeyi isteyip istemediklerine veya yaşamda farklı ve yeni arayışlara girip girmeyeceklerine ve bundan sonraki yaşamlarını nasıl sürdürmek istediklerine karar vermeleri önem taşır.

Bu arzuların ve hedeflerin gerçekleştirilmesi yeniden eğitimle mümkündür. Araştırmalar yaşlıların kendi deneyimlerini, becerilerini ve bilgilerini hafife aldıklarını göstermektedir. Toplumun ve yaşlının, yaşlılık konusundaki negatif tutumları bu bireyler için ciddi sorunlar yaratır; uzun bir yatırımın sonucu gerçekleşen değerli deneyim ve bilgi yok sayılır. Birey üçüncü yaş döneminde var olan fırsatların farkında olma ve değerini algılama konusunda teşvik edilmelidir. Birey yaşam boyu öğrenme yoluyla daha aktif ve sağlıklı yaşlanmanın mümkün olduğunun ve yaşama aktif katılımın yeni deneyimler ve yeni fırsatlar elde etmede önemli olduğunun farkına varmalıdır.

ÜÇÜNCÜ YAŞ AKADEMİSİ: DENİZLİ

Üçüncü Yaş Akademisi (3YAK) Yaşlı Sorunları Araştırma Derneği (YASAD) altında ilk olarak Denizli’de yapılanmış, 60 yaş ve üzeri bireylerin dahil olduğu bir sivil toplum girişimidir. Batıdaki diğer iller gibi Denizli yaşlı nüfusu (% 11) da ülke ortalamasının (% 9.0) oldukça üzerindedir. Yaşlı sayısının giderek artması, değişen ve gelişen sorunlara çözümler üretilmesini gerekli kılmaktadır. Bu nedenle Aralık 2019’dan itibaren Üçüncü Yaş Akademisi üniversite-sivil toplum işbirliği ile Denizli’de çalışmalarına başlamıştır. “Yerinde Yaşlanma- Prof. Dr. Velittin KALINKARA” konulu ilk konferans ile süreci başlatan 3YAK, arkasından “Yaşlılık ve Yalnızlık - Prof. Dr. Şahin KAPIKIRAN”, Yaşlılık ve Fiziksel Aktivite - Prof. Dr. Ummuhan BAŞ ASLAN” konulu konferanslarla çalışmalarını sürdürmüştür. Bilgilendirme amaçlı bu konferanslar önümüzdeki süreçte “Yaşlılık ve Beslenme - Prof. Dr. Metin SÜRÜCÜOĞLU” ve “Yaşlılıkta İlk Yardım ve Yaşam Desteği – Dr. Öğr. Üyesi Murat SEYİT” konusundaki konferanslarla sürecektir. Denizli Eczacı Odası Konferans Salonunda Öğr. Gör. Şerife TOPALOĞLU yönlendiriciliğinde fiziksel aktivite ile başlayan konferanslar Üçüncü Yaş Akademisi üyelerinin moderatörlüğünde yürütülmektedir. Bu süreçte üyeler arasında dayanışma ve işbirliğini güçlendirecek etkinlikler de yapılmaktadır. Farklı toplum kesimlerinden ve diğer illerden-üniversitelerden çok fazla ilgi gören çalışmalar, önümüzdeki süreçte eğitim ve kişisel gelişim ağırlıklı programlarla sürdürülecektir. Yaşlılara dönük tutum ve yaklaşımların ve yaşlı olma deneyiminin büyük ölçüde değiştiği günümüzde yaşlıları aktif, katılımcı ve sürekli öğrenen konumda tutmak, yaşam kalitesini yükseltmede büyük önem taşımaktadır.  Temel hedef de yaşlı bireyi değişen ve gelişen sürece dahil etmektir. 

YORUM EKLE