YİKOB’LAR NE YAPIYOR, NE YAPMALI?

Birlikte yönetim anlayışının benimsenmesiyle birlikte yönetişim olarak adlandırılan kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının birlikte yönetim faaliyeti sergileyeceği yapılar gündeme geldi. Bu yapılardan biri de yerel yönetimlerle ilgili 2012 de çıkarılan 6360 sayılı kanun ile büyükşehir belediyelerinde kurulan Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığıdır (YİKOB). Bu kanunla, büyükşehir sayısı 30’a çıkarılıp büyükşehirlerdeki il özel idareleri kaldırılırken, il özel idaresinin görev ve sorumluluklarının bir kısmı revize edilip sayıları da 51’e düşürülmüştü. Büyükşehirlerde, il özel idareleri yerine, illerde bulunan kamu kurum ve kuruşlarının yatırım ve hizmetlerini etkin ve verimli olarak yapabilmelerini sağlamak için hizmetlere rehberlik etmek ve hizmetleri denetlemek üzere Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları (YİKOB) kurulmuştur. Başkanlığın faaliyetleri ilin valisi veya vali tarafından görevlendirilecek bir vali yardımcısı eliyle yürütülen yeni bir merkezi yönetimi birimi olarak oluşturulmuş olup şu anda da fiilen vali yardımcıları tarafından yönetilmektedirler. İl özel idareleri yerel yönetim birimi iken, 4 teknik 2 idari müdürlükten oluşan YİKOB’lar merkezi yönetimin denetiminde olan bir kuruluştur. Büyükşehir olan illerde il özel idarelerinin kaldırılarak YİKOB’ların kurulmuş olması yerelde merkezileşme olarak ifade edilebilmektedir.

 1 Eylül 2016’da Kanunda yapılan düzenlemeyle de kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli ibaresi eklenmiştir. YİKOB’lar il özel idarelerinin daha önce sahip olduğu görevlerin bir bölümünü yerine getirmekle birlikte başkanlığın kamu tüzel kişiliğine sahip olması ile ödeneklerin gecikmesi ve ihale süreçlerinin işletilememesi gibi bir takım bürokratik sorunlardan kaynaklı olarak atıl bir merkezi birim haline gelmeleri engellenmesi amaçlanmıştır.

3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’a eklenen 28/A maddesiyle YİKOB’un kuruluş amaçları şu şekilde tanımlanmıştır: “Büyükşehir belediyelerinin bulunduğu illerde kamu kurum ve kuruluşlarının yatırım ve hizmetlerinin etkin olarak yapılması, izlenmesi ve koordinasyonu, acil çağrı, afet ve acil yardım hizmetlerinin koordinasyonu ve yürütülmesi, ilin tanıtımı, gerektiğinde merkezi idarenin taşrada yapacağı yatırımların yapılması ve koordine edilmesi, temsil, tören, ödüllendirme ve protokol hizmetlerinin yürütülmesi, ildeki kamu kurum ve kuruluşlarına rehberlik edilmesi ve bunların denetlenmesini gerçekleştirmek üzere valiye bağlı olarak Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı kurulmuştur”. Burada birçok kalem amaçlanmakla birlikte bizce YİKOB’un yönetmelikte sayılan görevlerinden en önemlisi yatırım süreçlerinde doğacak aksaklıkların giderilmesi ve müteşebbislerin önünün açılarak iştahlarının artırılması, çözümler bulunmasıdır. Bu, özel sektörü de içine alan bir yönetim anlayışını dediğimiz yönetişimi zorunlu kılar.

YİKOB’un görevlerinden bir diğeri, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nda yer alan ‘hizmetlerde aksama’ meydana geldiğinde devreye girebilecek bir çözüm mercii olmasıdır. Vilayetteki kamu kurum ve kuruluşlarının yetki ve görev sahasındaki yatırım ve hizmetlerin aksaması halinde valinin talimatı ile söz konusu yatırım veya hizmeti yerine getirme görevi de YİKOB’lara tanınmıştır. Buna göre, hizmetlerde aksama yaşandığı durumlarda yatırımlar ve hizmetler ildeki diğer kamu kurum ve kuruluşlarından istenebileceği gibi YİKOB aracılığıyla da yerine getirilebilecektir. Bu pencereden bakınca geniş bir görev alanı bulunan YİKOB’lara kamu tüzel kişiliği ve özel bütçe verilmesinin olumlu yönü, bu tip öngörülemez hizmetlerin yerine getirilmesini gerekli kılan hallerde kurumsal esneklik kapasitesi sağlamasıdır. Örneğin 100 yıldır yapılamayan Aydın Söke Kisir mahallesi yolu sayın Valinin bir talimatı ile YİKOB tarafından anılan anlayışla yapılmıştır.

Yukarıda birçok görevini sayıp yatırımları ön plana çıkardığımız, Büyükşehir belediyesi bulunan illerde YİKOB’ların kurulma nedenleri il sınırları içinde gerçekleştirilecek yatırımların tek elden yürütülmesini, böylece kamu hizmetlerinde etkinlik ve verimliliğin arttırılmasını, yatırımlarla ilgili bütçe takibinin kolaylaştırılmasını, merkezi yönetim ile yerel yönetimler arasında oluşabilecek uyuşmazlıkların hızlı bir şekilde çözülmesini ve il özel idaresinin tüzel kişiliğinin kaldırılması nedeniyle aksama tehlikesi bulunan birtakım hizmetlerin yerine getirilmesini sağlamaktır.

YİKOB’un yıllık olarak hazırladığı yatırım değerlendirme raporları, görevleri arasında öne çıkanlardandır. Bu değerlendirme raporlarının temel amacı, kamu kurum ve kuruluşlarının 5018 sayılı kanun çerçevesinde illerde gerçekleştirdikleri yatırımların takip edilebilmesi ve bu yatırımların hazırlanan stratejik plan ve performans programlarına uygun olup olmadığının uygunluğunun değerlendirilmesidir. YİKOB tarafından hazırlanan değerlendirme raporları aracılığıyla harcamaların her mali döneme dengeli olarak yayılmasını sağlanmaktadır. Ayrıca değerlendirme raporları, valilerin, ilde gerçekleşen yatırımların stratejik planlara uygunluklarını Sayıştay raporlarını beklemeye gerek kalmadan denetleyebilmesine imkan sağlamaktadır.

YİKOB’lara dair daha birçok görev hizmet analiz raporlama kurumlararası koordinasyon vb vazifeden bahsedebiliriz. Ama gelmek istediğimiz nokta şudur ki bu çok önemli kurumlar YATIRIMCI müteşebbislerin sorunları çözen, önlerini açan, işlemleri hızlandırıp bürokrasiyi azaltan tüzel kişilikler olmalıdır. YİKOB mensubu, sorun olarak önüne gelen bir vak’a ile karşılaştığında çok zor demek yerine, çok zor ama çözülebilir anlayışıyla hareket edip inisiyatif almalıdır. Ülkemizin özellikle yerli veya yabancı, katma değerli, istihdam sağlayıcı, döviz kazandırıcı doğrudan yatırımlara ihtiyacı olduğu ve içinden geçilen hassas dönemler nedeniyle yatırımları kamudan ziyade özel sektörün yapmasının teşvik edildiği yada kamu özel işbirlikleriyle gerçekleştirilmeye çalışıldığı malumdur. Bu süreçte hem yerli hem yabancı yatırımcıların karşılaştığı aksaklıklarda hemen çözüm üretilmesi, işlerin yokuşa sürüldüğü resmi veya fiili hallerin tespit edilip hemen müdahale ile çözüm üretilmesi elzemdir. YİKOB’ların böylesi bir anlayışla fonksiyon icra eder hale gelmesi hem devlete hem millete kazandıracak, özel sektörü cesaretlendirerek geliştirecek, yatırım/yatırımcı sayısı da giderek artacaktır. Bu anlayışla TÜRKİYE kazanacaktır.

YORUM EKLE
YORUMLAR
M.Hilmi Serter
M.Hilmi Serter - 3 hafta Önce

Hocam,bu kadar uzun bir yazıyı okurlar,istifade etmek isterlerse çok güzel.Fakat bu günkü toplum malum,çok az okuyor.Kısa kısa olursa daha çok okunur,daha çok yararlanılır diye düşünüyorum.