YÖRÜK KADINI

Anadolu adı verilen coğrafyada bereketin, üretimin, çilenin adıdır Yörük - Türkmen kadını, Anadolu anaları. Yörük kadınları ile ilgili son günlerde son günlerde sosyal medyada dolaşan bir yazı var. Yazarının Osman ŞAHİN olduğunu “Mor Cepken” kitabından bir bölümü sizlerle paylaşmak istedim.

“Yörük kadını yaşlanıp iyice deneyim kazanınca Kezbence olur adı. O oymağın bilge kişisi, akıl danışılanıdır artık. Göçebe yörüklüğünün kadınlarına tanıdığı yüce bir haktır “Mor Cepken”. Erkeklerin ise korkulu rüyasıdır. "Mor Cepken", Karacaoğlan türkülerinde geçer. Günümüzde Ege, Muğla, Antalya ve Toros yörüklüğünde yaşlı kadınlar tarafından hâlâ bilinir.Yörük kızlarının çeyiz bohçasına önce "Mor Cepken" konur.

Kenarları sarı simgelerle işlenmiş, yelek biçiminde, mor renkli bir giysidir. Yörük kızları sevdikleriyle evlenirlerdi. Başlık parası gibi alışkanlıkları yoktu. "Mor Cepken" evlilikte yeri, zamanı geldiğinde, darda kalan yörük kadınının erkeğine karşı kullandığı bir boşanma özgürlüğünün simgesidir. Mor renk ihanete uğramış, aldatılmış, aşkın rengidir. “Mor Çatı” adı oradan gelir. Bizler dünyaya Mor Cepken’i yeterince tanıtabilseydik 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nü “Mor Cepken Günü” olarak kutlardık. Evli yörük kadını, ihanete uğrayınca ya da kocası tarafından aşağılanıp dövülünce, bir şekilde Mor Cepken’i giyip herkesin görebileceği bir yere otururdu. Bu “Ben bu herifi boşadım” demektir.

O zaman akan sular durur, herkes işini gücünü bırakır. Masal anaları ile doğum ebeleri "Mor Cepken" giyen kadının çevresini alırlar. Boşadığı kocası ise evinden dışarı çıkamaz, kahveye gidemez, kimse yüzüne bakmaz. Büyük ödün verip de karısına Mor Cepken’i çıkartamazsa ömür ömüre dul kalacaktır. Kimse ona dul-şaşı kızını bile vermez. Körocak olarak kalır. Göçebe yörüklüğünün kadınına tanıdığı hakka, özgürlüğe bakın siz! 1800 yılların sonlarında Nazilli kasabasının Aydın dağlarında, dağa çıkarak kadın hakları için savaşan “Gizemli Kadın Efe” de bunlardan biridir. Ege yöresinin unutulmaz bir eridir. Mor cepken Ege efelerinin giydiği bir giysidir. Buralarda efelik kadın erkek işi değil yürek işidir. Kybele, Artemis, Tahtacı yörüklerinden bu yana kadın baştacıdır bu topraklarda.”

Ege’de Akdeniz’de hala yaşayan bir kültürdür anlatılan. Toroslarda, Kazdağlarında turist gözlüğünü çıkarıp bir süre içlerine girerseniz yazarın yazdıklarının doğru olduğunu, üretimde, ailede söz sahibi olan Yörük kadının görürsünüz. Üretimin ana unsurunun Yörük anaları olduğunu gözlerinizle görebilirsiniz. Anadolunun her köyünün yerel ağız, yerel müzik, köy sosyolojisi , tarım ekonomisi, ev ekonomisi alanlarında ayrı bir çalışma konusu olduğunu hatırlatarak yazıyı bitireyim.

Sanırım kırsal kalkınma köy kadınlarımız sayesinde başarılacak….

YORUM EKLE
YORUMLAR
KCL
KCL - 3 yıl Önce

Devrim hocam yine müthiş yazmış. Eline ve yüreğine sağlık.

Günnur Özgen
Günnur Özgen - 3 yıl Önce

Sağ olun hocam yazarın düşüncelerine katılıyorum biz mor cepkenin anlamını anlatabilseydik bu gün mor cepken adı altında bir günümüz olurdu

Hatice Doğaç
Hatice Doğaç - 3 yıl Önce

Vefakar kadınlarımız.

Ayşe Aysel Yücel
Ayşe Aysel Yücel - 1 yıl Önce

Bu gelenek tüm ülkem için uygulanmalı